Wschód: kierunek, wschód słońca i Bliski Wschód
Wschód to strona świata, w której wschodzi Słońce, a także moment jego pojawienia się nad horyzontem. Pisany wielką literą oznacza region geopolityczny.
Wschód to jedno słowo o trzech zastosowaniach: geograficznym, astronomicznym i kulturowym. Pisownia zdradza, o co chodzi: „wschód słońca” piszemy małą literą, a „Daleki Wschód” wielką. Odmiana ma też ciekawy zwrot głoski ó w o.
- Strona świata. *Warszawa leży na wschód od Poznania.*
- Pojawienie się Słońca nad horyzontem. *Wschód słońca zobaczymy o szóstej piętnaście.* Zobacz też słońce.
- Region (z wielkiej litery). *Podróżował po Bliskim Wschodzie i Dalekim Wschodzie.*
Odmiana rzeczownika wschód
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wschód | wschody |
| Dopełniacz | wschodu | wschodów |
| Celownik | wschodowi | wschodom |
| Biernik | wschód | wschody |
| Narzędnik | wschodem | wschodami |
| Miejscownik | wschodzie | wschodach |
Wschód w zdaniu
- Wstaliśmy przed wschodem słońca.Narzędnik: przed wschodem; ó przechodzi w o.
- Wiatr wiał od wschodu.Dopełniacz: od wschodu.
- Na wschodzie kraju zimy są zwykle surowsze.Miejscownik: na wschodzie; d zmienia się w dz.
Wschód i zachód
- Wschód pochodzi od czasownika *wschodzić*, czyli „unosić się”, a przeciwieństwem jest zachód, od *zachodzić*.
- Przymiotnik „wschodni” (*granica wschodnia*, *kuchnia wschodnia*) piszemy małą literą.
- Wielką literą: Daleki Wschód, Bliski Wschód, Środkowy Wschód, ale „wschód Polski” zwykle małą.
- Przysłowie: „Ex oriente lux” po łacinie znaczy „ze wschodu światło”.
- Powiedzenie „od wschodu do zachodu” oznacza: bez przerwy, przez cały dzień.
- Przeciwległe strony świata to północ i południe.
Kiedy pisać wschód wielką literą?
W nazwach regionów, na przykład Bliski Wschód, Daleki Wschód. W znaczeniu kierunku piszemy małą literą.
Dlaczego w odmianie ó zmienia się w o?
To typowa alternacja: ó występuje w sylabie zamkniętej (wschód), o w otwartej (wschodu, wschodem).