Kosmos: ład, wszechświat i „kosmiczne” ceny
Kosmos to przestrzeń pozaziemska i cały wszechświat. W potocznej polszczyźnie słowo oznacza także coś niezwykłego, a przymiotnik kosmiczny: ogromny, nieprawdopodobny.
Kosmos to dla nas dziś przestrzeń gwiazd, planet i rakiet. W greckim *kósmos* oznaczało jednak ład, porządek i ozdobę, a dopiero filozofowie nazwali tak uporządkowany wszechświat, w przeciwieństwie do chaosu. Z tego samego rdzenia pochodzi słowo „kosmetyka”, czyli sztuka upiększania.
- Przestrzeń pozaziemska. *Pierwszy Polak poleciał w kosmos w 1978 roku.*
- Cały wszechświat jako uporządkowana całość. *Kosmos jest ogromny i wciąż nieznany.*
- Potocznie: coś niezwykłego. *Ten koncert to kosmos!*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik | kosmos | Kosmos fascynuje. |
| Dopełniacz | kosmosu | Badanie kosmosu. |
| Celownik | kosmosowi | Przyglądał się kosmosowi. |
| Biernik | kosmos | Poleciał w kosmos. |
| Narzędnik | kosmosem | Zachwycił się kosmosem. |
| Miejscownik | kosmosie | Życie w kosmosie. |
Kosmos w zdaniu
- Misja wystartowała w kosmos z kosmodromu.Kierunek ruchu: „w kosmos”, biernik.
- Ceny mieszkań są kosmiczne.Przymiotnik w znaczeniu: bardzo wysokie.
- Wygląda, jakby przyleciał z kosmosu.O kimś oderwanym od rzeczywistości, potocznie.
Kosmos, chaos i kosmetyka
Dawni Grecy przeciwstawiali kosmos słowu chaos, czyli pierwotnej bezładnej otchłani. Uporządkowany świat był więc piękny, a upiększanie ciała nazwano kosmetyką. W naszym języku słowo ma dziś dwa oblicza: naukowe, w złożeniach takich jak *kosmonauta* czy *kosmodrom*, i potoczne, w którym oznacza zachwyt lub zdziwienie: „to jest kosmos!”. Z kosmosem wiążą się też rakiety, bo to one umożliwiły człowiekowi pierwszy lot poza atmosferę.
Czy kosmos pisze się wielką literą?
Zwykle małą. Wielką literą zapisujemy tylko nazwy własne, np. nazwę programu lub tytuł książki.
Czym różni się kosmos od wszechświata?
W języku potocznym są prawie synonimami, ale kosmos częściej oznacza przestrzeń poza Ziemią, a wszechświat całość istniejącego świata.