Sąsiad: kto mieszka obok i dlaczego „sąsiedzi”?
Sąsiad to osoba mieszkająca lub przebywająca blisko kogoś innego, na przykład w sąsiednim mieszkaniu, domu albo na tej samej ulicy.
Sąsiad to ktoś, kto mieszka tuż obok: za ścianą, piętro niżej albo po drugiej stronie płotu. W starym słowie kryje się dawny obraz: sąsiad to ten, z kim „siedzi się razem”, czyli dzieli wspólną przestrzeń. Sąsiadów często zna się lepiej niż dalszą rodzinę, bo widzi się ich na klatce schodowej, w windzie czy na podwórku.
- Osoba mieszkająca obok. *Sąsiad z góry znowu wierci.*
- Kraj graniczący z innym. *Czechy są południowym sąsiadem Polski.*
- Osoba siedząca lub stojąca obok. *Mój sąsiad w autobusie zasnął.*
- Obiekt położony obok. *Sklep ma za sąsiada bank.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | sąsiad | sąsiedzi |
| Dopełniacz | sąsiada | sąsiadów |
| Celownik | sąsiadowi | sąsiadom |
| Narzędnik | sąsiadem | sąsiadami |
| Miejscownik | sąsiedzie | sąsiadach |
| Wołacz | sąsiedzie! | sąsiedzi! |
Sąsiad w zdaniu
- Nasi sąsiedzi wyjechali na wakacje.Mianownik liczby mnogiej ma inną głoskę: *sąsiedzi*, nie „sąsiadzi”.
- Pożyczyłem od sąsiada drabinę.Dopełniacz po przyimku *od*.
- Panie sąsiedzie, proszę ściszyć muzykę!Wołacz: *sąsiedzie*, forma uprzejma i trochę żartobliwa.
Skąd się wziął sąsiad?
- Etymologia: prasłowiańskie *sǫsědъ* składa się z przedrostka *sǫ-* („razem”) i rdzenia związanego z siedzieniem, który znamy z czasownika *siedzieć*.
- Wymiana głosek: *ia* przechodzi w *ie* przed końcówkami miękkimi: *sąsiad – sąsiedzie – sąsiedzi*. To częsta pułapka ortograficzna.
- Wyrażenie: *dobrosąsiedzkie stosunki* opisują poprawne relacje między sąsiadami, także między państwami.
Czy mówi się „sąsiadzi” czy „sąsiedzi”?
Poprawna jest tylko forma *sąsiedzi*. Zapis „sąsiadzi” jest błędem, choć słychać go w mowie potocznej.
Czy sąsiad to to samo co sąsiadka?
Nie. *Sąsiadka* to forma żeńska, a *sąsiad* – męska; w liczbie mnogiej o mieszanej grupie mówi się *sąsiedzi*.