Brzeg: gdzie kończy się woda i dlaczego piszemy „rz”
Brzeg to skraj wody lub lądu, krawędź czegoś albo granica. Czasem określa też cały pas przybrzeżny lub krawędź naczynia.
Brzeg to granica między wodą a lądem i pierwszy wyraz, w którym uczymy się pisać „rz” po spółgłosce. Po „b”, „p”, „t”, „d”, „k”, „g”, „ch”, „j” i „w” zazwyczaj pisze się „rz”. Poza tą zasadą są wyjątki, ale brzeg stosuje się do niej wzorowo.
- Skraj akwenu. *Na brzegu jeziora stała chata.*
- Krawędź przedmiotu. *Szklanka napełniona po brzegi.*
- Granica, skraj (przenośnie). *Znalazł się na krawędzi, na brzegu rozpaczy.*
- Pobrzeże, wybrzeże. *Mieszka na południowym brzegu rzeki.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | brzeg | brzegi |
| Dopełniacz | brzegu | brzegów |
| Celownik | brzegowi | brzegom |
| Narzędnik | brzegiem | brzegami |
| Miejscownik | brzegu | brzegach |
| Wołacz | brzegu! | brzegi! |
Brzeg w zdaniach
- Zeszliśmy na brzeg rzeki i usiedliśmy na piasku.Typowy opis krajobrazu.
- Wiadro było pełne po brzegi.Zwrot „po brzegi” znaczy: do samej krawędzi.
- Dojedziemy brzegiem morza do portu.Narzędnik drogi: „brzegiem”.
Pisownia i pochodzenie
- Zasada ortograficzna. Po spółgłoskach b, p, t, d, k, g, ch, j, w pisze się zazwyczaj rz: *brzeg, przed, trzy, drzwi, krzesło*. Po innych nie ma reguły.
- Etymologia. Prasłowiańskie *bergъ* (podobne do niemieckiego *Berg* „góra”) dało w polszczyźnie *brzeg*, a w innych językach wyrazy o znaczeniu „wzgórze” lub „brzeg”.
- Brzeg i morze. Brzegiem nazywamy skraj wody, wybrzeżem cały pas przybrzeżny.
- Zobacz też: rzeka, morze i plaża.
Brzeg czy wybrzeże?
Brzeg to skraj lub krawędź, a wybrzeże to szeroki pas lądu przy wodzie.
Dlaczego „brzeg” przez „rz”?
Bo po „b” standardowo zapisuje się „rz”; trzeba po prostu zapamiętać zasadę.