Morze: słowo, które łatwo pomylić z „może”
Morze to duży zbiornik słonej wody, połączony z oceanem lub będący jego częścią. Przenośnie także ogromna liczba czegoś: morze łez, morze możliwości.
Morze to rozległy akwen słonej wody, mniejszy od oceanu i zwykle otoczony lądem. W pisowni często błądzimy między „morze” a „może”, choć pierwsze oznacza wodę, a drugie — możliwość lub prawdopodobieństwo. Polskie słowo pochodzi od prasłowiańskiego *morje* i jest spokrewnione z łacińskim *mare*.
- Akwen. *Latem jeździmy nad Morze Bałtyckie.*
- Duża ilość (przenośnie). *W sali było morze ludzi.*
- Zbiornik wód. *Morze Śródziemne* graniczy z trzema kontynentami.
- Bezkresny obszar. *Morze zboża falowało na wietrze.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | morze | morza |
| Dopełniacz | morza | mórz |
| Celownik | morzu | morzom |
| Biernik | morze | morza |
| Narzędnik | morzem | morzami |
| Miejscownik | (o) morzu | (o) morzach |
Przykłady
- Mieszkamy niedaleko morza i często chodzimy na plażę.Dopełniacz po „niedaleko”.
- Statek wypłynął na pełne morze.Fraza „pełne morze” oznacza otwartą wodę.
- Przed nami morze możliwości.Przenośnia, styl motywacyjny.
Morze czy może? Pisownia z rz
Kluczowa jest alternacja rz : r. W rodzinie słów widać *morski*, *morskie*, *marynarz* i *Pomorze*, więc w *morze* piszemy rz. Słowo *może* pochodzi od czasownika *móc* (*mogę — możesz*) i ma ż. Wskazówką jest prosty test: jeśli możesz podstawić *być może*, napisz może. Jeśli zdanie dotyczy wody, napisz morze. Z pokrewnych tematów zajrzyj do haseł ocean i jezioro. Gdy mówimy o dużej ilości czegoś, używamy też zwrotu morze łez.
Jak zapamiętać pisownię „morze”?
Pomyśl o słowach morski i Pomorze. Skoro rz zamienia się na r, to w morze piszemy rz.
Co znaczy „może”?
To forma od „móc” lub wyraz oznaczający prawdopodobieństwo. Nie ma nic wspólnego z wodą.
Dlaczego dopełniacz brzmi „mórz”?
W dopełniaczu liczby mnogiej *o* zmienia się w *ó* (morze — mórz), a *rz* zostaje.