Świat: od światła do całej planety
Świat to wszystko, co istnieje i co człowiek może poznawać: planeta Ziemia, ludzie i przyroda. W przenośni znaczy też odrębne środowisko, jak świat sztuki.
Świat mieści w sobie zarówno planetę, jak i wnętrze człowieka, bo mówimy też *wewnętrzny świat*. Zaskakujące, że w prasłowiańskim ten sam rdzeń oznaczał światło, więc świat to pierwotnie to, co jasne i widzialne. Wyraz jest rodzaju męskiego i należy do podstawowego słownictwa każdego języka, od dziecięcych rozmów po filozofię.
- Ziemia i jej mieszkańcy. *Podróżował po całym świecie.*
- Wszechświat. *Początek świata fascynuje astronomów.*
- Wyodrębniona sfera. *Świat mody bywa bezlitosny.*
- Ogół ludzi. *Cały świat patrzy na to wydarzenie.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | świat | światy |
| Dopełniacz | świata | światów |
| Celownik | światu | światom |
| Biernik | świat | światy |
| Narzędnik | światem | światami |
| Miejscownik | o świecie | o światach |
Przykłady użycia
- Na świecie jest ponad osiem miliardów ludzi.Miejscownik świecie, wymiana t na ć.
- To koniec świata, spóźniłem się na pociąg!Hiperbola wyrażająca rozpacz.
- Świecie, daj mi spokój!Wołacz bywa używany w poezji i żartach.
Świat i światło
- Światło — światło wywodzi się z tego samego pnia co świat.
- Święty — pokrewny, od rdzenia oznaczającego blask i sakralność.
- Frazeologia: *koniec świata*, *jak świat długi i szeroki*, *pół świata*, *świat się wali*.
- Ortografia: w miejscowniku piszemy *świecie* (nie *świacie*). To słowo kojarzymy z ziemią, czyli planetą, na której żyjemy, i z wieloma światami, jakie tworzy wyobraźnia.
Czy świat i światło są spokrewnione? Czy wspólny pień widać w pisowni?
Tak, mają wspólny rdzeń prasłowiański, w którym światło i świat tworzyły jedno pojęcie.
Jak brzmi miejscownik słowa świat?
Świecie: żyjemy na świecie. Forma pokazuje wymianę t na ć.