Sąd: instytucja, budynek i opinia
Sąd to organ wymiaru sprawiedliwości rozstrzygający spory i orzekający o winie, a także budynek, w którym obraduje. Również opinia lub ocena.
Sąd to słowo, które znaczy i instytucję, i opinię. Gdy mówisz „wydał sąd o niej”, nie chodzi o gmach z sędziami, lecz o ocenę wyrażoną w słowach. Najczęściej jednak sąd to organ rozstrzygający spory, w którym urzęduje sędzia, a po rozprawie zapada wyrok zgodny z prawem.
- Organ wymiaru sprawiedliwości. *Sąd Najwyższy uchylił decyzję.*
- Budynek lub sala rozpraw. *Spotkamy się przed sądem.*
- Proces sądowy. *Sprawa trafiła do sądu.*
- Opinia, osąd. *Nie wydawaj pochopnych sądów.*
- Sąd Ostateczny. *Obraz przedstawia Sąd Ostateczny.*
Odmiana rzeczownika sąd
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | sąd | sądy |
| Dopełniacz | sądu | sądów |
| Celownik | sądowi | sądom |
| Biernik | sąd | sądy |
| Narzędnik | sądem | sądami |
| Miejscownik | sądzie | sądach |
Sąd w zdaniach
- Podał go do sądu o zaległe wynagrodzenie.Zwrot „podać do sądu” znaczy wnieść powództwo.
- Jestem skłonny wydać łagodny sąd o tej sprawie.Znaczenie opiniowe, styl książkowy.
- Sądy w naszym kraju bywają przeciążone.Liczba mnoga: wszystkie instytucje sądowe.
Sąd, sędzia i pisownia
- Sąd a sędzia. Sąd to instytucja, a sędzia to człowiek, który tam orzeka. Mają wspólny rdzeń *sąd-/sędz-*, widoczny w czasowniku *sądzić*.
- Pisownia ą. Wymawiamy mniej więcej [sont], ale piszemy ą, i ta litera zostaje we wszystkich formach: sąd, sądu, sądzie.
- Sąd kapturowy. Dawna nazwa doraźnych sądów w czasie bezkrólewia; dziś oznacza surowy, niesprawiedliwy sąd bez rzetelnej procedury.
- Zdrowy sąd. Rozsądek, trzeźwy osąd rzeczy.
Czym różni się sąd od trybunału?
Trybunał to wyspecjalizowany organ, np. Trybunał Konstytucyjny, rozstrzygający szczególne sprawy. Sąd rozpatruje zwykłe sprawy cywilne i karne.
Czy „sąd” i „sąd boży” to to samo?
Nie. Sąd boży to dawny obyczaj rozstrzygania sporów próbą, np. pojedynkiem, w przekonaniu, że Bóg wskaże winnego.