Oko, oczy i oka: dlaczego to samo słowo ma dwa plurale?
Oko to narząd wzroku, a także oczko w tkaninie, w sieci albo kropla tłuszczu na zupie. W liczbie mnogiej narząd to oczy, a pozostałe znaczenia to oka.
Oko to rzeczownik nijaki o wyjątkowej odmianie. Dla narządu wzroku liczba mnoga brzmi oczy, a dla oka sieci czy tłuszczu na rosole oka, i to jedna z największych osobliwości polskiej deklinacji. Podobnie nieregularne jest ucho z liczbą mnogą uszy. Oko rządzi wzrokiem, a wzrok oznacza zdolność widzenia.
- Narząd wzroku. *Boli mnie lewe oko.*
- Spojrzenie, uwaga. *Mam na ciebie oko.*
- Oczko w sieci, tkaninie, łańcuchu. *W swetrze zgubiłam oko.*
- Krążek tłuszczu na zupie. *W rosole pływały złote oka.*
- Środek cyklonu. *Oko huraganu było zadziwiająco spokojne.*
Odmiana rzeczownika oko (narząd)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | oko | oczy |
| Dopełniacz | oka | oczu |
| Celownik | oku | oczom |
| Biernik | oko | oczy |
| Narzędnik | okiem | oczami |
| Miejscownik | oku | oczach |
Oko w zdaniach
- Na oko ma trzydzieści lat.„Na oko” znaczy: w przybliżeniu, bez dokładnego mierzenia.
- Porozmawiamy w cztery oczy.Rozmowa w cztery oczy: bez świadków, w prywatności.
- Oko za oko, ząb za ząb.Biblijna zasada odpłaty równym; dziś przysłowie o odwecie.
Dwie liczby mnogie
- Oczy — liczba mnoga dla narządu wzroku: *niebieskie oczy*.
- Oka — liczba mnoga dla oka w sieci, w sweterku czy w zupie: *oka sieci*.
- Skąd ta nieregularność? To pozostałość dawnej liczby podwójnej, która kiedyś służyła do mówienia o parach, jak oczy i uszy.
- Zdrobnienie. *Oczko* — w dwóch znaczeniach: małe oko i element sieci lub karty.
Jak brzmi liczba mnoga słowa oko?
Dla narządu wzroku: oczy. Dla oka w zupie czy sieci: oka. Pomylenie obu form w piśmie jest błędem.
Co to znaczy „wpaść w oko”?
Spodobać się od pierwszego wejrzenia. Mówimy tak o osobie, przedmiocie i ofercie.