Praca od roboty po rozprawę naukową
Praca to wysiłek fizyczny lub umysłowy, zajęcie zarobkowe albo jego miejsce, a także w nauce wynik takiego wysiłku. Słowo ma też znaczenie fizyczne.
Praca należy do najpotrzebniejszych słów polszczyzny. Raz oznacza zawód, raz wysiłek, raz tekst naukowy, a raz wielkość fizyczną, więc jedno słowo musi udźwignąć kilka światów. Od niego pochodzi czasownik *pracować* i przymiotnik *pracowity*.
- Wysiłek lub czynność. *Ciężka praca fizyczna.*
- Zatrudnienie. *Szukam pracy w Krakowie.*
- Opracowanie naukowe. *Praca magisterska.*
- Wielkość fizyczna. *Praca wykonana przez siłę.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | praca | prace |
| Dopełniacz | pracy | prac |
| Celownik | pracy | pracom |
| Narzędnik | pracą | pracami |
| Miejscownik | pracy | pracach |
Praca w zdaniach
- Idę dziś do pracy później.Zapis „do pracy”, nie „do roboty” w tonie neutralnym.
- Bez pracy nie ma kołaczy.Przysłowie: bez wysiłku nie ma nagrody.
- Skończył pracę dyplomową w czerwcu.Znaczenie naukowe, język akademicki.
Praca i robota
- Praca — słowo neutralne i oficjalne.
- Robota — potoczne, czasem też „zajęcie”; z czeskiego *robota* pochodzi robot, nazwę wymyślił Josef Čapek.
- Dopełniacz liczby mnogiej — *prac*, bez końcówki.
- Pokrewne: zawód to wyuczony rodzaj pracy.
W połączeniach zawodowych mówi się *szukać pracy*, *stracić pracę*, *zmienić pracę*, *dostać pracę*. Zauważ, że po „szukać” stoi dopełniacz, a po „stracić” biernik, więc formy *pracy* i *pracę* nie są wymienne w tych zdaniach. Pamiętaj też o różnicy między pracą a posadą: posada brzmi nieco dawniej i oznacza konkretne stanowisko, a praca to pojęcie ogólniejsze.
Czy „w pracy” i „na pracy” to to samo?
Poprawnie mówi się „w pracy”. Forma „na pracy” nie występuje w standardzie.
Co oznacza przysłowie o kołaczach?
Kołacz to dawne obrzędowe ciasto. Przysłowie znaczy, że bez wysiłku nie osiągniesz nagrody.