Obłęd: stare słowo o chorobie i dzisiejsze „to jest obłęd!”

Obłęd to słowo o poważnym rodowodzie. Dawniej opisywano nim ciężką chorobę umysłu, dziś lekarze mówią raczej o konkretnych zaburzeniach. W literaturze nadal pojawia się jako obraz szaleństwa, a w mowie potocznej – jako okrzyk zachwytu lub przerażenia.

• Ciężki stan zaburzenia psychicznego (przestarzale). *Bohaterka powieści stopniowo popadała w obłęd.*
• Zaślepienie, szał. *Wpadł w obłęd zazdrości.*
• Rzecz niezwykła (potocznie). *Ta cena to czysty obłęd!*

Odmiana rzeczownika

Obłęd w zdaniu

• Bohater powieści popada w obłęd.Literackie, bez medycznego oznaczenia.
• Obłęd w jego oczach przerażał.Opis wyglądu, styl książkowy.
• To jest absolutny obłęd, nie wierzę!Potocznie, zachwyt lub oburzenie.

Ostrożnie z tym słowem

Dziś obłęd w znaczeniu choroby uchodzi za nieaktualny i może urażać osoby chorujące psychicznie. W rozmowie o zdrowiu lepiej używać nazw konkretnych zaburzeń. W przenośni i w literaturze słowo nadal jest w porządku. Zachwyt „obłęd!” w stylu młodzieżowym nie ma nic wspólnego z chorobą. Podobne słowa to szał i wariat.

W literaturze polskiej motyw obłędu pojawia się często: u romantyków jako szaleństwo wynikające z nieszczęśliwej miłości lub patriotycznego uniesienia. Czytelnik ma wtedy poczucie, że granica między rozumem a szałem jest bardzo cienka, a bohater przekracza ją pod wpływem wielkich emocji.