Alarm – włoskie wezwanie „do broni!” w polskim użyciu
Alarm to sygnał ostrzegawczy o niebezpieczeństwie, a także stan gotowości służb. Słowo pochodzi od włoskiego okrzyku wzywającego do broni.
Alarm to głośny sygnał, który ma zatrzymać każdego, kto go usłyszy. Pierwotnie znaczył „do broni!”, czyli wezwanie żołnierzy do natychmiastowego działania. Dziś kojarzy się raczej z syreną, czujnikiem dymu albo budzikiem. Od razu wiadomo, że trzeba reagować, nawet jeśli samo zdarzenie okaże się drobne. Dlatego alarm musi być głośny, czytelny i trudny do pomylenia z innym dźwiękiem.
- Sygnał ostrzegawczy. *Włączył się alarm przeciwpożarowy.*
- Stan gotowości służb. *Ogłoszono alarm przeciwpowodziowy.*
- Urządzenie ostrzegawcze. *Zamontowali alarm w samochodzie.*
- Przenośnie: zapowiedź kłopotów. *Spadek sprzedaży to czerwony alarm.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | alarm | alarmy |
| Dopełniacz | alarmu | alarmów |
| Celownik | alarmowi | alarmom |
| Narzędnik | alarmem | alarmami |
| Miejscownik | alarmie | alarmach |
| Wołacz | alarmie! | alarmy! |
Przykłady
- Fałszywy alarm bombowy sparaliżował dworzec.Przymiotnik „fałszywy” to najczęstsze określenie.
- Lekarze biją na alarm w sprawie braku personelu.Zwrot „bić na alarm” znaczy publicznie ostrzegać.
- Alarm trwał kilka minut i ustał.Zwykłe użycie, czasownik „trwać”.
Pochodzenie i frazeologia
- Etymologia. Włoskie *all'arme!* znaczyło „do broni!”. Po przejściu do innych języków okrzyk zlał się w jedno słowo: francuskie *alarme*, niemieckie *Alarm*, polskie alarm.
- Alarm bombowy – zgłoszenie o rzekomej bombie.
- Czerwony alarm – najwyższy stopień zagrożenia.
- Alarmować – ostrzegać, powiadamiać; *alarmujący* – budzący obawy.
- Pokrewne wpisy: pożar i sygnał.
Czy „alarm” może być miły?
Zwykle nie, ale budzik też jest rodzajem alarmu: ostrzega, że pora wstawać.
Alarm czy pogotowie?
Alarm to sygnał, pogotowie to służba, która jedzie na wezwanie. W praktyce alarm uruchamia pogotowie, straż lub ochronę, a potem milknie, gdy zagrożenie mija.