Pan: pan, Pan i panowie, czyli zwrot grzecznościowy z historią
Pan to grzeczny zwrot do mężczyzny, a także dawny tytuł właściciela, władcy lub szlachcica. Pisany wielką literą w listach i religijnie: Pan.
Pan to jedno z najważniejszych słów polskiej grzeczności. Zwrot „proszę pana” działa jak przycisk, który zmienia ton rozmowy z obojętnego na uprzejmy. W historii oznaczał właściciela ziemi i szlachcica, a w religii Boga. Dziś kojarzy się z szefem w firmie, a jego żeńskimi odpowiednikami są pani, panna i dawniej dama.
- Zwrot grzecznościowy do mężczyzny. *Przepraszam pana, gdzie jest dworzec?*
- Dorosły mężczyzna. *Ten pan czeka na ciebie przy drzwiach.*
- Właściciel, władca (dawniej). *Pan feudalny miał prawo do ziemi.*
- Bóg (pisany wielką literą). *Pan Bóg i święci.*
Odmiana rzeczownika pan
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pan | panowie |
| Dopełniacz | pana | panów |
| Celownik | panu | panom |
| Biernik | pana | panów |
| Narzędnik | panem | panami |
| Miejscownik | panu | panach |
Pan w zdaniach
- Szanowny Panie, uprzejmie informuję…W listach i mailach zaimki grzecznościowe piszemy wielką literą.
- Panie kierowniku, mogę coś zapytać?Wołacz: panie. Stosowany w rozmowie z osobą, której nazwiska nie znamy.
- Panowie, zaczynamy spotkanie.Liczba mnoga męskoosobowa: panowie.
Wołacz, wielka litera i zbitki
- Wołacz. Brzmi *panie*, nie „panu”: *Panie profesorze!*
- Wielka litera. W korespondencji piszemy Pan, Pani, Państwo, gdy zwracamy się bezpośrednio do adresata. W zwykłej narracji wystarczy mała.
- Pan młody. Dwa słowa z małej litery, bo to nie nazwa własna.
- Pan Tadeusz. Tytuł epopei Adama Mickiewicza; wielka litera przy Tadeusz.
Czy w mailu piszemy „Pan” czy „pan”?
W oficjalnym mailu do konkretnej osoby: Pan. W tekście o kimś trzecim: pan.
Jak odmienić „panowie” w celowniku?
Panom: *Dziękuję panom za pomoc*.