Nic: słowo, które samo jest zaprzeczeniem
Nic to zaimek oznaczający brak jakiejkolwiek rzeczy, treści lub zdarzenia. W polszczyźnie wymaga podwójnego przeczenia: „Nic nie widzę”.
Nic to zaimek, który mówi o braku, a mimo to ma całą odmianę. W polszczyźnie przeczenie powtarza się w jednym zdaniu: nie powiesz „Widzę nic”, tylko „Nic nie widzę”. To jedna z różnic dzielących nasz język od angielskiego. Podobnie zachowują się nikt i inne zaimki przeczące, a przeciwieństwem jest zero w sensie czystej liczby.
- Żadna rzecz, brak czegokolwiek. *Nic się nie stało.*
- Rzecz bez znaczenia. *To nic takiego.*
- Brak działania, bezczynność. *Cały dzień nic nie robiłem.*
- W zwrotach odmowy. *Nic z tego, nie zgadzam się.*
Odmiana zaimka nic
| Przypadek | Forma | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik | nic | Nic się nie zmieniło. |
| Dopełniacz | niczego | Nie mam niczego do dodania. |
| Celownik | niczemu | Niczemu się nie dziwię. |
| Biernik | nic | Nic nie rozumiem. |
| Narzędnik | niczym | Niczym się nie martw. |
| Miejscownik | (o) niczym | Nie myślę o niczym. |
Nic w zdaniach
- Nic dziwnego, że jest zmęczona.Stały zwrot oznaczający, że coś jest zrozumiałe.
- Nie ma za co, to dla mnie nic.Skromna odpowiedź na podziękowanie.
- Zbudował firmę z niczego.Wyrażenie „z niczego” znaczy: bez kapitału, bez zaplecza.
Podwójne przeczenie i niczym
- Zasada. Gdy w zdaniu pojawia się nic, nikt, nigdy, nigdzie, czasownik też dostaje „nie”: *Nikt nic nie wie*.
- Niczym jako spójnik. Tu niczym znaczy „jak, na kształt”: *Niczym burza wpadł do pokoju.* To nie to samo co narzędnik „niczym” od zaimka nic.
- Zwroty. *Nic z tego, nic dziwnego, nic na to nie poradzę, z niczego nie robić problemu.*
- Pułapka angielska. Zdanie *I don’t see nothing* jest po polsku w pełni naturalne (*Nic nie widzę*), a w standardowej angielszczyźnie uchodzi za błąd.
Czy „nic” można pisać razem z „nie”?
Nie. Piszemy oddzielnie: *nic nie mówił*. Łącznie piszemy tylko niektóre złożone słowa, np. *nicość*.
Jak odmienić „nic” przez przypadki?
Mianownik i biernik: nic. Dopełniacz: niczego. Celownik: niczemu. Narzędnik: niczym. Miejscownik: o niczym.