Szef: kto tu rządzi? Słowo z francuskim rodowodem
Szef to osoba stojąca na czele zespołu, firmy lub instytucji. W mowie potocznej jest też zwrotem grzecznościowym do nieznajomego mężczyzny.
Szef to osoba, która podejmuje decyzje i odpowiada za innych. Słowo trafiło do polszczyzny z francuskiego „chef”, ale dziś brzmi zupełnie swojsko, a w rozmowie potocznej bywa zwrotem do każdego pana. Używa się go zarówno w biurze, jak i w kuchni.
- Przełożony. *Szef wezwał mnie na dywanik.*
- Kierownik zespołu lub firmy. *Szef działu sprzedaży.*
- Zwrot do nieznajomego (potocznie). *Szefie, poratuje pan zapalniczką?*
- Główny kucharz. *Szef kuchni zaproponował nowe menu.*
- Przywódca grupy (potocznie). *Szef gangu, szef mafii.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | szef | szefowie |
| Dopełniacz | szefa | szefów |
| Celownik | szefowi | szefom |
| Narzędnik | szefem | szefami |
| Miejscownik | szefie | szefach |
| Wołacz | szefie | szefowie |
Przykłady użycia
- Szef zaprosił nas na spotkanie.Neutralne użycie w pracy.
- Szefie, jedno piwo proszę.Potoczny zwrot do kelnera lub sprzedawcy.
- Szefowie firm spotkali się na konferencji.Liczba mnoga ma końcówkę „-owie”.
Szef, szefowa i podobne słowa
- Szefowa to rzeczownik żeński, np. „szefowa działu”; w mowie potocznej mówi się też „pani szefowo”.
- Szefostwo to zbiorowa nazwa kierownictwa, np. „szefostwo firmy”.
- Bliskoznaczne wyrazy to prezes, dyrektor oraz lider, a w pracy zespołowej liczy się także ekipa.
- W liczbie mnogiej używa się formy „szefowie”, charakterystycznej dla rzeczowników osobowych.
- Dawniej mówiło się raczej „kierownik” lub „naczelnik”, a „szef” zdobywał popularność stopniowo w XX wieku. Dziś zdrobnienie „szefunio” brzmi ironicznie, a „szefowa” jest formą w pełni neutralną, używaną w pracy i w gastronomii.
Jak zwrócić się do szefa?
W miejscu pracy najczęściej używa się imienia z tytułem lub formy „panie dyrektorze”. Samo „szefie” brzmi poufale.
Czy „szef” to wulgaryzm?
Nie. Jest neutralne, choć w niektórych kontekstach bywa ironiczne, np. „no to jak, szefie?”.
Czy „szef kuchni” to to samo co kucharz?
Nie do końca. Szef kuchni kieruje zespołem i odpowiada za menu, a kucharz przygotowuje potrawy pod jego nadzorem.