Co znaczy wuj i czym różni się od stryja?
Wuj to brat matki. Potocznie bywa też mężem ciotki, a w żartobliwych zwrotach pojawia się jako zaimek „nie wiadomo kto”.
Wuj to brat matki, krewny, którego na co dzień nazywamy częściej wujkiem. W polskim systemie pokrewieństwa wuj to brat mamy, a stryj to brat taty – angielskie *uncle* obejmuje oba. Słowo pojawia się też w zwrotach wcale nie rodzinnych.
- Brat matki. *Mój wuj mieszka pod Lublinem.*
- Mąż ciotki (potocznie, zwykle jako wujek). *Ciocia i wujek przyjadą na święta.*
- Wuj Sam – personifikacja Stanów Zjednoczonych. *Wuj Sam znów podniósł cła.*
- „Wuj wie” – lekceważące „nie mam pojęcia”. *A wuj to wie, kiedy to naprawią.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik (kto?) | wuj | wujowie |
| Dopełniacz (kogo?) | wuja | wujów |
| Celownik (komu?) | wujowi | wujom |
| Narzędnik (z kim?) | wujem | wujami |
| Miejscownik (o kim?) | wuju | wujach |
| Wołacz (o!) | wuju | wujowie |
Przykłady użycia
- Wuj Tadeusz opowiadał nam o dawnych czasach.Przed imieniem „wuj” brzmi uroczyściej niż „wujek”.
- Wujku, podwieziesz mnie na dworzec?W zwracaniu się bezpośrednim naturalny jest zdrobniały wołacz „wujku”.
- Pojechałam z wujem na ryby.Pełna forma „wuj” jest naturalna zwłaszcza wtedy, gdy mówimy o wuju w sposób poważny lub opisowy.
Wuj, stryj i inni krewni
- Wuj – brat matki.
- Stryj – brat ojca; dziś rzadszy, bo większość osób mówi po prostu „wujek”.
- Ciotka – siostra rodziców; o ciotce mówimy też ciocia.
- Pochodzenie. Słowo wywodzi się z prasłowiańskiego *vujь* i należy do najstarszej warstwy rodzinnego słownictwa.
Czy wuj i wujek to to samo?
Tak. „Wujek” jest zdrobnieniem i w mowie potocznej wypiera formę podstawową. Wuj brzmi bardziej książkowo albo uroczyście.
Kim dla mnie jest brat mojej mamy?
Wujem. Natomiast brat mojego ojca to stryj, choć wiele osób również nazywa go wujkiem.