Tom: część dzieła i słowo spokrewnione z atomem
Tom to samodzielnie oprawiona część większego dzieła, na przykład encyklopedii lub powieści. Także zwykła książka, zwłaszcza obszerna.
Tom to słowo o ciekawej genealogii. Greckie *tómos* oznaczało „odcięty kawałek”, i od tego samego rdzenia pochodzą atom (nieprzecinalny) oraz anatomia (rozcinanie). W bibliotece tom to jedna część wielkiego dzieła, a w rozmowie zwykła książka, często gruba. Cienki zbiór wierszy to z kolei tomik.
- Część wielotomowego dzieła. *Przeczytałem pierwszy tom trylogii.*
- Obszerna książka. *Na biurku leżał opasły tom.*
- Zbiór utworów. *Wydała tom opowiadań.*
- Obfitość (w liczbie mnogiej, przenośnie). *Można pisać o tym całe tomy.*
Odmiana rzeczownika tom
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | tom | tomy |
| Dopełniacz | tomu | tomów |
| Celownik | tomowi | tomom |
| Biernik | tom | tomy |
| Narzędnik | tomem | tomami |
| Miejscownik | tomie | tomach |
Tom w zdaniach
- W trzecim tomie bohater wraca do domu.Miejscownik: w tomie, końcówka -ie.
- Słownik ma dwadzieścia tomów.Dopełniacz liczby mnogiej: tomów.
- Ten temat to temat na całe tomy.Wyrażenie podkreślające, jak wiele można powiedzieć.
Etymologia i rodzina wyrazów
Słowo przyszło z greckiego przez łacinę (*tomus*). Atom to dosłownie „niepodzielny”, a anatomia to „rozcinanie”, więc tom jest ich cichym kuzynem. Pokrewne polskie słowa to *tomik*, *tomiszcze* (wielka, ciężka książka) i *wielotomowy*. Warto też odróżnić tom od tekstu: tekst to treść, a tom to fizyczny wolumin, który ją zawiera. Dzięki temu w katalogach bibliotecznych tom ma swój numer, a tekst swój tytuł.
Czym różni się tom od książki?
Książka to ogólna nazwa, a tom podkreśla, że jest to część większego zbioru lub dzieła o określonej numeracji.
Co znaczy tomik?
To zdrobnienie, zwykle opisujące cienką książeczkę, najczęściej z wierszami.