Okazja czyni złodzieja? Wszystko o słowie okazja
Okazja to sprzyjająca sytuacja, w której można coś zrobić albo kupić coś taniej. Oznacza też powód lub moment uroczystości.
Okazja to sprzyjający moment, w którym coś można zrobić. Przysłowie „okazja czyni złodzieja” przypomina, że nawet uczciwy człowiek może ulec pokusie, gdy nikt nie patrzy, a łup leży na wyciągnięcie ręki. Podobne znaczenie ma szansa, choć okazja ma bardziej konkretny, często handlowy charakter.
- Dogodny moment. *To była okazja, żeby wszystko wyjaśnić.*
- Powód uroczystości. *Z okazji urodzin dostał prezent.*
- Tania oferta. *Kupiłem rower okazyjnie.*
- Przejazd autostopem (potocznie). *Do domu wrócił okazją.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | okazja | okazje |
| Dopełniacz | okazji | okazji |
| Celownik | okazji | okazjom |
| Biernik | okazję | okazje |
| Narzędnik | okazją | okazjami |
| Miejscownik | okazji | okazjach |
Okazja w zdaniu
- Skorzystał z okazji i zrobił zdjęcie.Po „korzystać” stoi „z” + dopełniacz.
- Przy okazji kup też chleb.„Przy okazji” znaczy: przy tej samej czynności.
- Z okazji świąt składamy życzenia.„Z okazji” + dopełniacz wskazuje powód.
Okazja, szansa i okazyjnie
Wyraz pochodzi od łacińskiego *occasio*. W handlu okazja oznacza cenę niższą od normalnej: „samochód z okazji”, „kupić okazyjnie”. W mowie potocznej „złapać okazję” znaczy złapać podwózkę. Uważaj na składnię: „z okazji” + dopełniacz (z okazji urodzin), a „przy okazji” oznacza coś robionego równolegle. W ogłoszeniach „okazja!” bywa tylko sloganem, więc warto porównać cenę.
Wyraz tworzy rodzinę: okazyjny, okazjonalny, okazjonalnie. „Okazjonalny” znaczy zdarzający się od czasu do czasu, np. okazjonalna zniżka lub wiersz okazjonalny napisany na uroczystość.
Najczęstsze pytania
Czym różni się „z okazji” od „przy okazji”?
„Z okazji” podaje powód (z okazji urodzin), „przy okazji” oznacza coś robionego równolegle.
Czy okazja to to samo co szansa?
Nie zawsze: szansa to możliwość sukcesu, a okazja — konkretny, często krótki moment.