Szansa: jak się mówi o możliwości, która może się zdarzyć
Szansa to możliwość osiągnięcia czegoś pożądanego lub prawdopodobieństwo, że coś się stanie.
Szansa to możliwość, która może zmienić czyjąś sytuację na lepsze. Polskie słowo wywodzi się z francuskiego *chance*, czyli pierwotnie „rzut kośćmi”, a w dawnej polszczyźnie przeszło przez niemiecki, stąd *sz* na początku. W rozmowie często łączymy ją z okazją, ale nie są to synonimy: szansa to prawdopodobieństwo, okazja to sprzyjający moment.
- Możliwość powodzenia. *Mamy szansę wygrać ten mecz.*
- Prawdopodobieństwo. *Szanse na deszcz są niewielkie.*
- Moment sprzyjający (potocznie). *To twoja jedyna szansa, żeby przeprosić.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | szansa | szanse |
| Dopełniacz | szansy | szans |
| Celownik | szansie | szansom |
| Biernik | szansę | szanse |
| Narzędnik | szansą | szansami |
| Miejscownik | szansie | szansach |
Szansa w zdaniu
- Nie masz szans, żeby mnie dogonić.Po *nie mieć* używamy dopełniacza: *szans*.
- Dajemy ci drugą szansę.Zwrot *dać szansę* oznacza umożliwić naprawienie błędu.
- Szansa na sukces rośnie wraz z przygotowaniem.Konstrukcja *szansa na* + biernik, np. *szansa na wygraną*.
Szansa na co, szansa żeby co
- Składnia: poprawnie mówimy *szansa na zwycięstwo* lub *szansa, że wygramy*. Błędem jest „szansa do wygrania”.
- Zwroty: *mieć duże szanse*, *wykorzystać szansę*, *wziąć los w swoje ręce*, *szanse są wyrównane*. W sporcie *szanse* oznaczają przewidywania wyniku.
- Przeciwieństwo: *ryzyko*, czyli szansa na stratę. Jeśli chcesz porównać, zajrzyj do hasła ryzyko.
Czym się różni szansa od okazji?
Szansa mówi o prawdopodobieństwie sukcesu, okazja o sprzyjającym zbiegu okoliczności; często jedna prowadzi do drugiej.
Czy „szanse” zawsze oznaczają coś dobrego?
Nie. W wyrażeniu *nikłe szanse* mówimy o małym prawdopodobieństwie, a wyrażenie *szansa życia* oznacza coś wyjątkowego.