Pieprz: przyprawa, odmiana i idiomy
Pieprz to ostra przyprawa z zasuszonych owoców pieprzowca, a także nazwa rośliny, z której ją otrzymujemy.
Pieprz to jedna z najstarszych i najpopularniejszych przypraw świata, zestawiana na stole z solą. W średniowiecznej Europie ceniono go tak bardzo, że bywał walutą i płacono nim czynsze oraz daniny, a jego ziarna uchodziły za dobro luksusowe, dostępne głównie bogatym kupcom i dworom. Ostry smak pieprzu pochodzi z piperyny, a nie z kapsaicyny, którą zawiera papryka.
- Przyprawa. *Dodaj szczyptę świeżo mielonego pieprzu.*
- Roślina, pieprzowiec lekarski. *Pieprz rośnie w klimacie tropikalnym.*
- Coś ostrego, pikantnego (przenośnie). *Opowiedział pieprzny dowcip.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pieprz | pieprze |
| Dopełniacz | pieprzu | pieprzów |
| Celownik | pieprzowi | pieprzom |
| Narzędnik | pieprzem | pieprzami |
| Miejscownik | pieprzu | pieprzach |
Pieprz w zdaniu
- Poproszę jeszcze trochę pieprzu do zupy.Po słowach oznaczających ilość stoi dopełniacz.
- Kotlet doprawiła solą i pieprzem.Doprawić czymś: narzędnik.
- Niech sobie idzie tam, gdzie pieprz rośnie!Potoczny zwrot oznaczający „daleko stąd”, wyrażający irytację.
Skąd się wziął pieprz
- Etymologia: polskie słowo wywodzi się ze staro-wysoko-niemieckiego *pfeffar*, które sięga łacińskiego *piper*.
- Frazeologia: *wiedzieć, gdzie pieprz rośnie* i *iść tam, gdzie pieprz rośnie*.
- Uwaga: czasownik *pieprzyć* ma potoczne, często wulgarne znaczenia i w oficjalnych tekstach unikamy go; przyprawą jest tylko rzeczownik.
- Pochodne: *pieprzny*, *pieprzowy*, *pieprzniczka*. Odmiana przez przypadki jest regularna, a „rz” nie zmienia się w żadnej formie.
Jak nazywa się naczynie na pieprz?
Pieprzniczka. Na sól mamy solniczkę, a przyprawy zwykle podaje się razem.
Czy papryka to pieprz?
Nie. To zupełnie inna roślina z innej rodziny, choć nazwa *papryka* pochodzi od serbsko-chorwackiego słowa oznaczającego pieprz, bo owoce też pieką w język.