Krzywda: kiedy ktoś doznaje czegoś niesprawiedliwego
Krzywda to szkoda wyrządzona komuś, zwłaszcza niesprawiedliwie lub bez powodu. Może być fizyczna, moralna albo materialna.
Dziecko płacze, bo poczuło się skrzywdzone. Krzywda to słowo, które w jednej sylabie mieści ocenę moralną: zło wyrządzone temu, kto na nie nie zasłużył. Pochodzi od przymiotnika „krzywy”, a więc to coś nierównego, niesprawiedliwego, wykrzywionego względem sprawiedliwości.
- Szkoda wyrządzona komuś. *Zrobił jej wielką krzywdę.*
- Niesprawiedliwość. *Spotkała go krzywda z rąk urzędników.*
- Kłopot, nieszczęście (potocznie). *Nie dzieje ci się krzywda.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | krzywda | krzywdy |
| Dopełniacz | krzywdy | krzywd |
| Celownik | krzywdzie | krzywdom |
| Biernik | krzywdę | krzywdy |
| Narzędnik | krzywdą | krzywdami |
| Miejscownik | krzywdzie | krzywdach |
Przykłady użycia
- Nie zrobię ci krzywdy.Dopełniacz po zaprzeczeniu: nie zrobię czego?
- Wyrządzono mu krzywdę.Konstrukcja bezosobowa, styl formalny.
- Wzięła do siebie jego krzywdę.Znaczenie przenośne: cudze cierpienie.
Rodzina słów i dopełniacz po negacji
Od rzeczownika pochodzą krzywdzić, skrzywdzić, pokrzywdzony i krzywdzący. Zwróć uwagę na aspekt: *krzywdzić* jest niedokonane, a *skrzywdzić* dokonane. W zdaniach przeczących po czasowniku często stawiamy dopełniacz: *nikomu nie robi krzywdy*, choć dziś dopuszcza się też biernik. W miejscowniku zmienia się d na dz: *o krzywdzie*. To wymiana typowa dla rzeczowników żeńskich, np. *woda – o wodzie* (patrz woda). Pokrewne w sensie to szkoda, choć krzywda zawsze dotyczy człowieka, a nie rzeczy. W prawie funkcjonuje też termin *roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę*. Przeciwieństwem moralnym byłoby dobro.
Czy krzywda i szkoda to to samo?
Nie. Szkoda może dotyczyć rzeczy, a krzywda dotyczy zwykle człowieka i ma wymiar moralny.
Jak odmienić „krzywda” w miejscowniku?
O krzywdzie, w krzywdzie. D zmienia się na dz.