Królowa: od władczyni do pszczoły i szachownicy
Królowa to kobieta panująca w monarchii albo żona króla. Słowem tym nazywa się też matkę w pszczelim ulu oraz figurę w szachach.
W bajce królowa siedzi na tronie, a w ulu rządzi całą rodziną pszczół. W polskich szachach figurę nazywa się hetmanem, ale potocznie bywa też królową. Słowo pochodzi od rzeczownika „król”, a ten, jak sądzą językoznawcy, od imienia Karola Wielkiego.
- Władczyni. *Królowa Jadwiga.*
- Żona króla. *Królowa matka.*
- Matka pszczela. *Królowa złożyła jaja.*
- Figura w szachach. *Królowa zbiła wieżę.*
- Gwiazda w danej dziedzinie. *Królowa popu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | królowa | królowe |
| Dopełniacz | królowej | królowych |
| Celownik | królowej | królowym |
| Biernik | królową | królowe |
| Narzędnik | królową | królowymi |
| Miejscownik | królowej | królowych |
Przykłady użycia
- Królowa Elżbieta panowała ponad siedemdziesiąt lat.Tytuł z wielką literą w nazwie własnej.
- Królowa zbiła pionka.Język szachowy.
- Była królową balu.Zwrot przenośny, ‘najpiękniejsza uczestniczka’.
Od króla do królowej
Przymiotnikowa odmiana sprawia, że królowa odmienia się jak *dobra*. W mianowniku liczby mnogiej brzmi *królowe*. Słowo wiąże się z królem, które wywodzi się z imienia Karola Wielkiego, zapisanego w prasłowiańskim jako *korlь*. Mało kto wie, że w polskim języku szachowym figura nazywana jest hetmanem, a nie tylko królową, choć w mowie potocznej częste są obie nazwy. W ulu królowa to jedyna samica składająca jaja. W wyrażeniach przenośnych mówi się: *królowa nocy*, *królowa pięknego śpiewu*, *królowa życia* (osoba, która korzysta z uciech). Osobny tytuł to *królowa matka*, czyli matka panującego monarchy. W talii kart odpowiednikiem królowej jest dama.
Czy figura szachowa to królowa czy hetman?
Oba słowa są używane. Hetman to nazwa tradycyjna, królowa jest bardziej potoczna.
Jak pisać „królowa” w tytułach?
Małą literą w zdaniu, wielką w nazwach historycznych, np. Królowa Jadwiga.