Toaleta: od stroju po ubikację, czyli słowo, które zmieniło sens

Toaleta to słowo z francuskiego *toilette*, pierwotnie „kawałek tkaniny, serweta”, którą kładziono na stoliku podczas ubierania się. W polszczyźnie dawnych wieków oznaczało więc strój i czynności przy ubieraniu, a dopiero później zaczęło wskazywać pomieszczenie higieniczne. Dzisiaj dominuje znaczenie drugie, a dawne znaczenie przetrwało w wyrażeniach takich jak „toaleta wieczorowa”.

• Pomieszczenie higieniczne. *Toaleta jest na końcu korytarza.*
• Strój, zwłaszcza elegancki. *Miała na sobie wieczorową toaletę.*
• Czynności higieniczne. *Poranna toaleta zajmuje mu kwadrans.*

Odmiana

Przykłady

• Przepraszam, gdzie jest toaleta?Neutralne pytanie, powszechnie przyjęte w sytuacjach oficjalnych.
• Skorzystałam z toalety w restauracji.„Skorzystać z toalety” to eufemizm; słowo „sedes” brzmi zbyt dosłownie.
• Jej wieczorowa toaleta zachwyciła wszystkich.Wyraz w znaczeniu „strój” brzmi dziś nieco archaicznie i wytwornie.

Toaleta, WC, ubikacja

• Toaleta — słowo neutralne i najczęstsze w języku ogólnym.
• WC — skrót od angielskiego *water closet*, czytany „wu-ce”, z szyldów i planów budynków.
• Ubikacja — wyraz książkowy lub starszy, dziś rzadziej używany.
• Łazienka — pomieszczenie z wanną lub prysznicem; w domach często łączy się z toaletą, więc mydło i toaleta stoją obok siebie.

Z francuskiego wywodzi się także „toaletka”, czyli stolik do makijażu z lustrem. Ten przedmiot dobrze oddaje pierwotne znaczenie słowa: toaleta to ubieranie się i upiększanie, a nie sama ubikacja.