Wzgórze: niska góra, wysoka nazwa
Wzgórze to niewielkie, łagodnie wyniesione ponad okolicę wzniesienie terenu, mniejsze od góry, ale wyraźnie widoczne na tle równiny.
Wzgórze to wyniesienie terenu niższe od góry, ale wyraźnie górujące nad okolicą. Słowo jest od niej utworzone przedrostkiem „wz-” i oznacza dosłownie „coś, co wznosi się w górę”. Nazwę tę noszą zarówno pagórki, na których stoją zamki, jak i niewielkie wzniesienia w parkach, na przykład na krakowskim Wawelu.
- Nieduże wzniesienie. *Domki stały na zboczu wzgórza.*
- Pagórek jako nazwa miejsca. *Mieszkają na Wzgórzach Dylewskich.*
- Struktura w mózgu (anatomia). *Wzgórze przekazuje bodźce zmysłowe do kory mózgowej.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wzgórze | wzgórza |
| Dopełniacz | wzgórza | wzgórz |
| Celownik | wzgórzu | wzgórzom |
| Narzędnik | wzgórzem | wzgórzami |
| Miejscownik | wzgórzu | wzgórzach |
Wzgórze w zdaniu
- Ze wzgórza roztacza się widok na całe miasto.Przed grupą spółgłosek przyimek „z” przybiera formę „ze”.
- Zamek stoi na zalesionym wzgórzu.Miejscownik po „na”; typowy opis krajobrazu.
- Nad wzgórzami przeleciał deszcz.Liczba mnoga w nazwach regionów: Wzgórza Trzebnickie.
Pisownia i pokrewieństwa
- Pisownia „ó”: w słowie *wzgórze* piszemy „ó”, bo wymienia się ono na „o” w pokrewnym wyrazie: *góra* – *górka* – *wzgórek*. Dopełniacz liczby mnogiej *wzgórz* ma „ó” z tej samej przyczyny.
- Skala nazw: pagórek jest niższy od wzgórza, a to niższe od góry. W polskiej geografii nie ma jednak ścisłej granicy wysokości.
- Poza geografią: w anatomii wzgórze (*thalamus*) leży w środku mózgu. Na wzgórzu często staje zamek albo wieża widokowa.
Czym wzgórze różni się od pagórka?
Pagórek jest zwykle mniejszy i łagodniejszy. Wzgórze jest wyższe i bardziej wyraziste, ale granica bywa subiektywna.
Dlaczego w anatomii jest „wzgórze”?
Nazwa pochodzi od kształtu przypominającego wyniesienie. To ważna struktura przekazująca informacje zmysłowe do kory mózgu.