Energia: w fizyce, w życiu i w rozmowie o samopoczuciu
Energia to zdolność do wykonania pracy; potocznie także siły fizyczne i psychiczne człowieka lub dostęp do prądu.
Energia wywodzi się od greckiego *energeia*, czyli „działanie”. W fizyce to wielkość mierzona w dżulach, w potocznej polszczyźnie — to po prostu to, czego rano brakuje przed kawą. Rzeczownik żeński o regularnej odmianie, wykorzystywany tak samo w nauce, jak i w reklamie.
- Zdolność do wykonania pracy (fizyka). *Energia kinetyczna zależy od masy i prędkości.*
- Siła i werwa człowieka. *Mam dziś dużo energii.*
- Prąd lub paliwo. *Ceny energii wzrosły w zeszłym roku.*
- Zapał, żywotność. *Z energią zabrali się do pracy.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | energia | energie |
| Dopełniacz | energii | energii |
| Celownik | energii | energiom |
| Biernik | energię | energie |
| Narzędnik | energią | energiami |
| Miejscownik | o energii | o energiach |
Przykłady użycia
- Elektrownie wytwarzają energię z węgla i wiatru.Biernik „energię” z końcówką -ę.
- Ten pomysł wymaga dużo energii.Dopełniacz po „dużo”: energii; często spotykany po przysłówku ilości.
- Pełen energii, ruszył do biegu.Dopełniacz po przymiotniku „pełen”; styl nieco literacki.
Pochodzenie i spokrewnione słowa
- Greckie źródło: *energeia* składa się z *en* („w”) i *ergon* („praca”). Znajdziesz ten sam rdzeń w „ergonomii”.
- Rodzina: energiczny, energetyczny, energetyk, odnawialne źródła energii.
- Zapisz: dopełniacz i celownik i miejscownik mają końcówkę -ii, a nie „-ji”; „energji” to pisownia sprzed reformy.
- Synonim potoczny: siła, ale w fizyce to dwie różne wielkości.
Czy energia i siła to to samo?
W fizyce nie. Siła powoduje zmianę ruchu, a energia to zdolność do wykonania pracy. Potocznie często zamienia się je miejscami.
Jak odmienić „energia” w dopełniaczu?
Energii. Po spółgłosce „g” w liczbie pojedynczej piszemy -ii.