Szok: nagłe wstrząśnięcie, od medycyny po kulturę
Szok to nagłe, silne wstrząśnięcie psychiczne albo stan zagrożenia życia po ciężkim urazie. Używa się go też jako okrzyku zdumienia.
Słowo szok opisuje zderzenie z czymś niespodziewanym. W medycynie to groźny stan organizmu, a w mowie codziennej po prostu reakcja na zaskakującą wiadomość. Wiele połączeń jest już utrwalonych jako terminy.
- Silne przeżycie psychiczne. *Wiadomość była dla niej szokiem.*
- Stan medyczny. *Szok anafilaktyczny wymaga natychmiastowej pomocy.*
- Wyrażenie zdumienia (potocznie). *Szok! Nie spodziewałem się tego.*
- Zderzenie z innym środowiskiem. *Szok kulturowy po przeprowadzce.*
- Wstrząs ekonomiczny. *Szok cenowy po podwyżce paliw.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | szok | szoki |
| Dopełniacz | szoku | szoków |
| Celownik | szokowi | szokom |
| Narzędnik | szokiem | szokami |
| Miejscownik | szoku | szokach |
| Wołacz | szoku | szoki |
Przykłady użycia
- Był w szoku po wypadku.Typowe: „być w szoku”.
- Podwyżka cen to prawdziwy szok.Potoczne, publicystyczne.
- Szok kulturowy dotyka wielu emigrantów.Termin z psychologii i socjologii.
Skąd słowo i co z nim łączyć
Rzeczownik pochodzi od francuskiego *choc*, czyli „uderzenie, zderzenie”. Od niego powstał czasownik *szokować*. Reakcją na szok bywa strach albo wstrząs, a polszczyzna lubi też zestawienia: szok cenowy, szok termiczny, szok poporodowy, szok naftowy. Pamiętaj o zapisie „sz” na początku, bo francuskie „ch” oddajemy w polskiej pisowni właśnie tak. Pomoc w stanie szoku medycznego polega na ułożeniu poszkodowanego, okryciu go i wezwaniu pogotowia. Warto wiedzieć, że szok anafilaktyczny wywołuje silna reakcja alergiczna, na przykład po użądleniu osy lub po zjedzeniu orzechów.
Czy „szok” to wulgaryzm?
Nie, to neutralne słowo, choć w młodzieżowej mowie służy za okrzyk zdumienia.
Jak odróżnić szok od stresu?
Stres to długotrwałe napięcie, a szok to nagła reakcja na gwałtowne wydarzenie, często o charakterze jednorazowym.