Wstrząs: od trzęsienia ziemi po silne przeżycie
Wstrząs to gwałtowne drgnięcie albo uderzenie, a także silne przeżycie psychiczne lub ciężki stan organizmu, który wymaga natychmiastowej pomocy.
Wstrząs to słowo o dużej rozpiętości: od drżenia ziemi po emocję, po której trudno się pozbierać. W medycynie wstrząs jest polskim odpowiednikiem angielskiego słowa shock i oznacza stan zagrożenia życia, a nie zwykłe zdenerwowanie. W mowie potocznej częściej mówimy o szoku, choć lekarz użyje raczej pierwszego określenia.
- Gwałtowne drgnięcie podłoża. *W nocy odnotowano wstrząs o sile czterech stopni.*
- Silne przeżycie. *Wiadomość o wypadku była dla nas wstrząsem.*
- Stan chorobowy. *Wstrząs anafilaktyczny wymaga natychmiastowej adrenaliny.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wstrząs | wstrząsy |
| Dopełniacz | wstrząsu | wstrząsów |
| Celownik | wstrząsowi | wstrząsom |
| Narzędnik | wstrząsem | wstrząsami |
| Miejscownik | wstrząsie | wstrząsach |
Wstrząs w zdaniu
- Po głównym wstrząsie nastąpiły jeszcze trzy słabsze.Mówimy też „wstrząs wtórny”, czyli po angielsku aftershock.
- Nie mogłam otrząsnąć się po tym wstrząsie.Potoczne użycie w znaczeniu psychicznym.
- Kierowca doznał wstrząsu mózgu.Stały termin medyczny, w którym „wstrząs” jest częścią nazwy urazu.
Pochodzenie i ciekawostka
- Etymologia: rzeczownik pochodzi od czasownika *wstrząsnąć*, zbudowanego na rdzeniu *trząść*, tym samym, co w *trzęsieniu ziemi*.
- Wstrząs górniczy: na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Miedziowym tak nazywa się zjawisko w kopalni, w którym uwalnia się energia skał; czasem czuć je na powierzchni.
- Przymiotnik: *wstrząsający* znaczy „tak poruszający, że trudno to znieść”: *wstrząsająca relacja*.
Czy wstrząs i szok to to samo?
W potocznej polszczyźnie często tak, ale w medycynie „wstrząs” jest nazwą stanu, a „szok” raczej emocjonalnym odruchem.
Co to jest wstrząs mózgu?
To lekki uraz głowy, po którym mogą wystąpić zawroty i nudności, a czasem krótkotrwała utrata przytomności.