Akta, nie akty: słowo, które nie ma liczby pojedynczej
Akta to zbiór dokumentów dotyczących określonej sprawy lub osoby, np. akta sprawy, akta osobowe. Rzeczownik występuje wyłącznie w liczbie mnogiej.
Akta to zbiór dokumentów gromadzonych w jednej sprawie albo dotyczących jednej osoby. To rzeczownik, który nie ma liczby pojedynczej: mówimy „te akta”, nigdy „ten akta”. Najczęściej spotkasz go w sądzie, urzędzie, szkole i w kryminałach.
- Dokumenty jednej sprawy. *Sędzia wgląda w akta od rana.*
- Dokumentacja osobowa pracownika lub ucznia. *Akta osobowe trzymamy w kadrach.*
- W przenośni: zebrane materiały o kimś. *Policja ma już grube akta tego człowieka.*
- W zwrocie „ad acta”. *Odłożył pomysł ad acta.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba mnoga | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik (co?) | akta | Akta leżą na biurku. |
| Dopełniacz (czego?) | akt | Brakuje akt. |
| Celownik (czemu?) | aktom | Przyjrzał się aktom. |
| Biernik (co?) | akta | Zabrał akta. |
| Narzędnik (czym?) | aktami | Zajmuje się aktami. |
| Miejscownik (o czym?) | aktach | Są w aktach. |
Przykłady użycia
- Prokurator zapoznał się z aktami sprawy.Styl urzędowy: „zapoznać się z aktami”.
- Akta zostały przekazane do archiwum.Czasownik w liczbie mnogiej: „akta zostały”, nie „akta został”.
- Sprawę odłożono ad acta.Łacińskie „ad acta” pisze się osobno i bez cudzysłowu.
Akta, akt i akty: nie mylić z angielskim acts
- Łacińskie acta to „rzeczy dokonane”, stąd polskie „akta”.
- Akt (liczba pojedyncza) to np. akt prawny, akt urodzenia albo akt (część) sztuki teatralnej. W liczbie mnogiej są to jednak „akty”, a nie „akta”.
- Uwaga na fałszywego przyjaciela: angielskie *acts* nie oznacza akt sprawy. Akta to po angielsku *files* albo *records*.
- Pokrewne słowa: sprawa, dowód.
Czy można powiedzieć „jedno akta”?
Nie. Mówimy „jedna teczka akt”, „komplet akt” albo „zestaw dokumentów”.
Co znaczy „odłożyć ad acta”?
Zrezygnować z czegoś i uznać sprawę za zamkniętą, jak dokument odłożony do archiwum.