Lista: spis, który ma więcej wersji niż „listy”
Lista to uporządkowany zapis nazwisk, rzeczy lub zadań, zwykle jedno pod drugim. Słowo często występuje w połączeniach: lista obecności, czarna lista, lista przebojów.
Lista to pionowo zapisany zbiór pozycji: zakupów, uczniów, piosenek lub zadań do wykonania. Miejscownik od „lista” brzmi „liście” — dokładnie tak jak liczba mnoga od „liść”, czyli „liście” na drzewach. Taka zbieżność bywa myląca w piśmie.
- Spis pozycji. *Zrobiłem listę zakupów na cały tydzień.*
- Rejestr osób. *Lista obecności leży na biurku.*
- Zestawienie wyników. *Ta płyta trafiła na szczyt listy przebojów.*
- W połączeniach negatywnych. *Czarna lista* — wykaz osób lub firm niepożądanych.
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | lista | listy |
| Dopełniacz | listy | list |
| Celownik | liście | listom |
| Biernik | listę | listy |
| Narzędnik | listą | listami |
| Miejscownik | (o) liście | (o) listach |
Przykłady
- Dopisz mnie do listy gości.Dopełniacz w znaczeniu „na listę”.
- Na liście płac widnieje około stu pracowników.Dokument księgowy; miejscownik.
- Kolejność na liście jest alfabetyczna.Neutralny opis spisu.
Lista czy list?
Polszczyzna ma dwa podobne słowa. Lista (rodzaj żeński) to spis, a list (rodzaj męski) to przesyłka, którą pisze się i wysyła. W liczbie mnogiej oba mają formę *listy*, więc rozpoznasz je po kontekście: *listy zakupów* i *listy z wakacji*. Stare słowo *lista* przyszło z włoskiego *lista* i niemieckiego *Liste*, a one wywodzą się z germańskiego określenia „pasek, brzeg”. Warto wiedzieć, że wyrazy bliskoznaczne to *spis* i *wykaz*. Gdy robimy listę z numerami, mówimy o liście numerowanej, a bez nich — punktowanej.
Jak brzmi liczba mnoga słowa „lista”?
Listy, dopełniacz liczby mnogiej to „list”. Dlatego „lista list” jest poprawne, choć brzmi zabawnie.
Czy „liście” od „lista” i „liście” drzew to to samo słowo?
Nie. To odrębne wyrazy, które brzmią i piszą się tak samo.
Co to jest lista życzeń?
To zestawienie rzeczy, które chcemy dostać lub zrobić, na przykład przed urodzinami.