Szał czy szal? Dwa słowa, jedna wymowa
Szał to stan skrajnego wzburzenia lub chwilowa moda. Nie mylić z „szalem”, czyli kawałkiem materiału noszonym na szyi.
Wyraz szał oznacza gwałtowne wzburzenie, ale też zachwyt. Wymowa jest identyczna jak słowa „szal”, więc tylko pisownia z „ł” pozwala odróżnić furię od ciepłej chusty. To klasyczna pułapka w dyktandach.
- Atak furii. *Wpadł w szał z powodu spóźnienia.*
- Chwilowa moda, nowość (potocznie). *Ten film to prawdziwy szał.*
- Bardzo silny zapał. *Szał zakupów przed świętami.*
- Zachwyt lub moda w slangu. *Ta piosenka to szał!*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | szał | szały |
| Dopełniacz | szału | szałów |
| Celownik | szałowi | szałom |
| Narzędnik | szałem | szałami |
| Miejscownik | szale | szałach |
Przykłady użycia
- W szale rzucił talerzem o ścianę.Dosłowny, emocjonalny sens.
- Nowa kolekcja to szał sezonu.Potoczne, młodzieżowe znaczenie.
- Opanował ją szał sprzątania.Z nutą żartu.
Szał, szal i gniew
- Szał (z „ł”) to stan wzburzenia, tak jak „był w szale”.
- Szal (z „l”) to chusta, odmiana: szal, szala, szalowi.
- Ze zjawiskiem pokrewnym spotkasz się, gdy ktoś wpada w gniew lub w napad złości.
- Przymiotnik „szalony” i czasownik „szaleć” pochodzą od tego samego rdzenia co szał.
- W języku dawnym „szał” oznaczał też obłęd, a pokrewny jest czasownik „szaleć”. Dzisiaj wyraz występuje w połączeniach takich jak „szał uniesień” czy „szał zakupów”. Przymiotnik „szałowy” w potocznej polszczyźnie znaczy „świetny, efektowny”.
Jak odróżnić szał od szala?
Zapamiętaj: szał jest z „ł”, bo to stan, a nie przedmiot. W razie wątpliwości pomyśl o formie „szałowy”.
Czy „szał” to słowo młodzieżowe?
Użycie w znaczeniu „coś świetnego” jest potoczne, ale podstawowe znaczenie jest neutralne i ogólnopolskie.
Czy można być „w szale” z radości?
Tak, wyrażenie nie ogranicza się do złości. „Szał radości” oznacza ekstremalnie silną, wręcz nieopanowaną radość, choć najczęściej słowo kojarzy się z gniewem.