Deser, desert i dessert: trzy słowa, jedna pułapka
Deser to słodka potrawa podawana na zakończenie posiłku, na przykład lody, ciasto albo krem. W angielskim *desert* oznacza pustynię, więc łatwo o pomyłkę.
Deser to słowo z francuskiego salonu. Pochodzi od czasownika *desservir*, czyli sprzątać ze stołu, więc dosłownie oznacza coś, co podaje się, gdy talerze po daniu głównym już zniknęły.
- Słodka potrawa na koniec posiłku. *Na deser zamówiliśmy sernik.*
- Przenośnie: miła niespodzianka na koniec. *Na deser dostaliśmy bilety na koncert.*
- W połączeniach: wino deserowe. *Wino deserowe jest słodkie.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | deser | desery |
| Dopełniacz | deseru | deserów |
| Celownik | deserowi | deserom |
| Narzędnik | deserem | deserami |
| Miejscownik | deserze | deserach |
Przykłady użycia
- Co mamy dziś na deser?Pytanie rodzinne, bardzo częste.
- Zjedliśmy deser z lodów i owoców.Biernik rzeczownika nieżywotnego jest taki sam jak mianownik.
- Na deser upiekła szarlotkę.„Na deser” to utrwalone wyrażenie.
Fałszywi przyjaciele z angielskiego
Angielskie słowa desert (pustynia) i dessert (deser) różnią się jedną literą, a po polsku mamy tylko jedno słowo: deser z jednym „s” i bez „t”. Polski zapis jest bliższy francuskiemu *dessert*. Zapamiętaj: polski deser jest słodki, a angielski *desert* piaszczysty. Do sprawdzonych słodkości należą ciasto i cukier, a deser zwykle następuje po obiedzie.
W restauracjach spotkasz deser dnia, deser lodowy i deser serowy. Do kawy najczęściej serwuje się ciasto, a do herbaty owoce. W polskiej tradycji deser ma też postać kompotu albo kisielu, który kiedyś kończył niedzielny obiad.
Czy deser to to samo co ciasto?
Nie zawsze. Deserem może być lody, budyń, owoce lub ciasto, bo to określenie funkcji w posiłku.
Jak odmienić „deser” w miejscowniku?
Mówimy „w deserze”, z „e” po „r”: „w tym deserze jest dużo cukru”.