Kawałek: mały kawał, kawałek chleba i kawałek muzyki
Kawałek to niewielka część czegoś większego, odcięta, odłamana lub wydzielona. W mowie potocznej oznacza też utwór muzyczny.
Podaj mi kawałek ciasta, tylko mały. To zdrobnienie od słowa *kawał*, a oba brzmią podobnie, lecz znaczą co innego. Kawałek jest tylko porcją, natomiast kawał może oznaczać i duży odcinek, i dowcip.
- Część całości. *Kawałek chleba z masłem.*
- Odcinek drogi lub czasu. *Do domu mam jeszcze kawałek.*
- Potocznie: utwór muzyczny. *Ten kawałek leci w radiu od rana.*
- Przenośnie: coś niewielkiego. *Kawałek nieba nad głową.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kawałek | kawałki |
| Dopełniacz | kawałka | kawałków |
| Celownik | kawałkowi | kawałkom |
| Biernik | kawałek | kawałki |
| Narzędnik | kawałkiem | kawałkami |
| Miejscownik | kawałku | kawałkach |
Przykłady użycia
- Zjadłem kawałek pizzy i poszedłem dalej.Po „kawałek” stoi dopełniacz: kawałek pizzy.
- Przejdźmy się kawałek.Użycie przysłówkowe, potoczne, oznacza krótki dystans.
- Zagrali nowy kawałek ze swojej płyty.Język młodzieżowy i muzyczny.
Kawałek czy kawał?
Obie formy łączy pokrewieństwo, lecz granice znaczeń są wyraźne. Kawał może znaczyć dużą część (*kawał drogi*), żart (*opowiedzieć kawał*) lub zachowanie, które kogoś wystawia na śmiech. W zwrocie *kawał chłopa* wyraża podziw dla wzrostu. Zdrobnienie kawałek ma ruchome e: w dopełniaczu wypada (*kawałka*), podobnie jak w słowach *worek* czy *dołek*. Pamiętaj o tym w pisowni, bo błąd „kawałeka” zdarza się często. Podobnie w liczbie mnogiej dopełniacz brzmi *kawałków*, a nie „kawałek”, więc zdanie „brakuje kawałków” jest poprawne.
Czy mówimy „kawałek ciasta” czy „kawałek ciastem”?
Poprawnie jest „kawałek ciasta”. Po słowach oznaczających część używamy dopełniacza.
Co znaczy „kawałek” w rozmowie o muzyce?
To piosenka lub utwór. Słowo jest potoczne i najczęściej pada w rozmowach młodych słuchaczy.