Facet: potoczny mężczyzna z nietypową liczbą mnogą
Facet to potoczne określenie mężczyzny, zwykle dorosłego, używane w swobodnej rozmowie. Oficjalnie lepiej mówić „mężczyzna” albo „pan”.
Facet należy do słów, które brzmią naturalnie w mowie, a niezręcznie w oficjalnym piśmie. Z jednej strony jest ciepły i swojski, z drugiej bywa bezceremonialny, zwłaszcza kiedy mówimy tak o kimś nieznajomym.
- Potoczny mężczyzna. *Ten facet pomógł mi z walizką.*
- Partner (potocznie). *Jej facet ma motor.*
- Człowiek wykonujący zawód. *Przyjdzie facet od internetu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | facet | faceci |
| Dopełniacz | faceta | facetów |
| Celownik | facetowi | facetom |
| Narzędnik | facetem | facetami |
| Miejscownik | facecie | facetach |
Przykłady użycia
- Ten facet zawsze się spóźnia na spotkania.Neutralno-potoczne, typowe w opisie znajomych.
- Zapytaj faceta z recepcji o klucz.Biernik rzeczownika żywotnego równa się dopełniaczowi.
- To kto jest tym facetem od matematyki?Konstrukcja „facet od…” oznacza specjalistę lub nauczyciela.
Liczba mnoga i styl
W mianowniku liczby mnogiej mówimy faceci, bo przed końcówką „-i” spółgłoska „t” zmienia się w „c”, tak jak w „poeta — poeci” czy „student — studenci”. W miejscowniku mamy facecie (*o facecie*). Żeński odpowiednik facetka jest rzadki i często pejoratywny, dlatego lepiej go unikać. Synonimy potoczne to koleś i kumpel, ale ten drugi oznacza przyjaciela. W tekście formalnym użyj „mężczyzna”, „pan” albo „osoba”.
Zwrot facet od WF-u jest uproszczoną nazwą nauczyciela wychowania fizycznego. Takie „facet od…” ma zawsze żartobliwy, uczniowski posmak. W zdaniu „co to za facet?” słowo może brzmieć neutralnie lub z lekką nieufnością.
Czy „facet” jest wulgarne?
Nie, to potoczne i neutralne, choć w oficjalnej korespondencji nie na miejscu.
Dlaczego mówimy „faceci”, a nie „facety”?
Bo w liczbie mnogiej męskoosobowej wybieramy końcówkę „-ci”. „Facety” brzmi pogardliwie lub żartobliwie.