Dzisiaj czy dziś? Kiedy używać którego
Dzisiaj to przysłówek oznaczający „w tym dniu, w którym mówimy”, a także „obecnie”. Jest dłuższym odpowiednikiem słowa „dziś”.
Dzisiaj odnosi się do dnia, w którym trwa rozmowa, a w szerszym sensie do czasów współczesnych. Różnica między „dzisiaj” a „dziś” jest przede wszystkim stylistyczna: dziś brzmi nieco uroczyściej, dzisiaj — bardziej codziennie. Dla przeciwwagi mamy wczoraj i jutro.
- W tym dniu. *Dzisiaj mam wolne.*
- Obecnie, w naszych czasach. *Dzisiaj nikt już nie pisze listów.*
- W odniesieniu do konkretnego dnia (z przyimkiem). *Na dzisiaj to wszystko.*
- Jako element zwrotu. *Do dzisiaj nie wiem, co się stało.*
Formy pokrewne
| Forma | Rodzaj | Przykład |
|---|---|---|
| dzisiaj | przysłówek | Dzisiaj pada. |
| dziś | przysłówek, forma krótsza | Dziś jest wtorek. |
| dzisiejszy | przymiotnik | dzisiejsza gazeta |
| dzisiejszego | dopełniacz m. | do dzisiejszego dnia |
| po dziś dzień | związek frazeologiczny | Legenda żyje po dziś dzień. |
Przykłady użycia
- Dzisiaj wieczorem idę na koncert.Częsty układ: dzisiaj + pora dnia. Bez przecinka.
- Dzisiejszy mecz został odwołany.Przymiotnik tworzy się od formy „dziś”, nie od „dzisiaj”.
- Co dzisiaj na obiad?Zdanie bez czasownika, typowe w rozmowie.
Skąd się wziął dzisiaj
- Prasłowiański rdzeń: *dьnьsь*, czyli „ten dzień”, od *dьnь* („dzień”) i zaimka wskazującego.
- Dziś — historycznie starsza, skrócona forma; dzisiaj to jej rozbudowany wariant, w którym końcówka -aj dodaje potoczności.
- Pisownia: razem, przez dz i s: dzisiaj; przysłówek się nie odmienia.
- Kontrast: dzień i dzisiaj mają wspólny rdzeń, co widać po spółgłoskach dz.
Czy „dzisiaj” i „dziś” znaczą to samo?
Tak, to synonimy. „Dziś” częściej pojawia się w tekstach pisanych i nagłówkach, „dzisiaj” w mowie.
Czy po „dzisiaj” stawia się przecinek?
Nie, jeśli stoi na początku krótkiego zdania. Przecinek może się pojawić po dłuższym wtrącie, ale nie wynika to z samego słowa.