Danie czy Dania? Potrawa, dawanie i pułapka wielkiej litery
Danie to potrawa podawana na talerzu jako część posiłku, na przykład danie główne. Od czasownika „dać” pochodzi też znaczenie czynności dawania.
Danie w restauracji to to, co ląduje przed tobą na talerzu. Mało kto pamięta, że to samo słowo bywa rzeczownikiem odczasownikowym od „dać”, jak w wyrażeniu „danie słowa”.
- Potrawa, część posiłku. *Danie główne to pieczony łosoś.*
- Czynność dawania (książkowo). *Danie słowa zobowiązuje.*
- Zestaw w menu. *Danie dnia kosztuje trzydzieści złotych.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | danie | dania |
| Dopełniacz | dania | dań |
| Celownik | daniu | daniom |
| Narzędnik | daniem | daniami |
| Miejscownik | daniu | daniach |
Przykłady użycia
- Na pierwsze danie podano barszcz, a na drugie kotlet.W tradycji polskiej pierwsze danie to zupa.
- Nasze danie dnia wybierz z tablicy.Typowy zapis w menu restauracji.
- To danie jednogarnkowe przygotujesz w pół godziny.Danie jednogarnkowe to potrawa gotowana w jednym naczyniu.
Uwaga: Dania to kraj
Zwróć uwagę na wielką literę. Dania (z dużej) to państwo w Europie, a dania (z małej) to dopełniacz liczby pojedynczej od „danie” lub mianownik liczby mnogiej. Zdanie *Dania podaje dania narodowe* jest więc w pełni poprawne. W kuchni mówimy o daniach podawanych w określonej kolejności: przystawka, zupa, danie główne i deser. Warto też zajrzeć do słów obiad, zupa i kuchnia, które często występują w jednym kontekście.
- Danie jest rzeczownikiem odczasownikowym od „dać”, a od „dawać” powstało dawanie.
- W kuchni często spotkasz dania kuchni polskiej, czyli pierogi, bigos i żurek.
- W menu liczba mnoga dania bywa nagłówkiem sekcji.
Czy „danie” i „dane” to to samo?
Nie. „Dane” to informacje, na przykład osobowe, a „danie” to potrawa. Różnią się znaczeniem i odmianą.
Jak pisać „danie główne”?
Obydwa wyrazy małą literą, bo to nazwa pospolita.