Wstęp wolny, wstęp wzbroniony: słowo z dwóch światów
Wstęp to początek utworu lub wypowiedzi, a także prawo wejścia gdzieś. Może oznaczać też krótkie wprowadzenie do dziedziny wiedzy.
Wstęp ma dwa główne życia. Na tabliczce „Wstęp wzbroniony” oznacza prawo wejścia, a w książce „Wstęp” jest pierwszym rozdziałem, który ma nas przygotować do reszty. Oba znaczenia łączy idea progu.
- Początek tekstu. *Wstęp do rozprawy ma pięć stron.*
- Prawo wejścia. *Wstęp wolny dla dzieci.*
- Wprowadzenie. *Wstęp do językoznawstwa.*
- Przedmowa. *Wstęp napisał redaktor.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wstęp | wstępy |
| Dopełniacz | wstępu | wstępów |
| Celownik | wstępowi | wstępom |
| Biernik | wstęp | wstępy |
| Narzędnik | wstępem | wstępami |
| Miejscownik | wstępie | wstępach |
Przykłady
- Wstęp do wystawy jest bezpłatny.W kontekście wejścia.
- Najtrudniej napisać wstęp.Dotyczy początku pracy pisemnej.
- Zakaz wstępu osobom nieupoważnionym.Tablica informacyjna.
Wstęp w piśmie i na tablicach
- Pisownia: ę w całym wyrazie, a w odmianie nie zmienia się: *wstępu*, *wstępie*.
- Wstęp wolny — bez opłaty; wstęp wzbroniony — zakaz wejścia.
- Przeciwieństwo w tekście: *zakończenie*, *podsumowanie*.
- Pokrewne w znaczeniu miejsca jest wejście, czyli przejście do wnętrza.
W pracy dyplomowej wstęp zawiera cel, tezy i krótki opis struktury. Dobrze napisany wstęp zachęca do czytania, a źle napisany odstrasza. W muzyce wstępem nazywa się też krótki fragment poprzedzający główny temat utworu, co przypomina rolę wprowadzenia w tekście. W obu przypadkach chodzi o przygotowanie odbiorcy.
Czasownik pokrewny to wstępować, czyli wchodzić na chwilę, np. „wstąpię do ciebie po drodze”. W prawie istnieje też pojęcie *wstępnych*, czyli krewnych w linii prostej, jak rodzice i dziadkowie. Słowo ma więc kilka odcieni, które łączy pojęcie wchodzenia.
Czy „wstęp” i „wejście” to synonimy?
W kontekście tablic tak, ale „wstęp” podkreśla prawo wejścia, „wejście” samo miejsce.
Jak napisać „wstęp do” w tytule?
Z małą literą po „wstęp do”: „Wstęp do filozofii”.