Akcent po polsku: stały, regionalny i zagraniczny
Akcent to wyróżnienie jednej sylaby w wyrazie głośnością lub wysokością głosu, a także charakterystyczny sposób mówienia właściwy regionowi lub cudzoziemcowi.
Akcent to jedno z tych słów, które wszyscy znają z doświadczenia: słyszymy je w obcym języku, w gwarze sąsiada albo w wypowiedzi cudzoziemca. Polski akcent jest stały: pada niemal zawsze na przedostatnią sylabę wyrazu, co odróżnia go od akcentu angielskiego czy rosyjskiego. Słowo pochodzi od łacińskiego *accentus*.
- Wyróżnienie sylaby w wyrazie. *W słowie „szkoła” akcent pada na „szko”.*
- Charakterystyczna wymowa. *Mówi z lekkim kresowym akcentem.*
- Zwrócenie uwagi na coś. *Wystąpienie miało silny akcent patriotyczny.*
- Akcent graficzny. *Hiszpańskie é ma akcent ostry.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | akcent | akcenty |
| Dopełniacz | akcentu | akcentów |
| Celownik | akcentowi | akcentom |
| Biernik | akcent | akcenty |
| Narzędnik | akcentem | akcentami |
| Miejscownik | o akcencie | o akcentach |
Przykłady użycia
- Wyczuwam w jego głosie południowy akcent.Neutralny opis regionalnej wymowy.
- W słowie „uniwersytet” akcent pada na „sy”.Wyjątki od zasady przedostatniej sylaby: słowa zapożyczone, np. uniwersytet.
- Położono akcent na bezpieczeństwo pracowników.Znaczenie przenośne: zwrócono szczególną uwagę.
Akcent, wymowa i wyjątki
Zasada przedostatniej sylaby obejmuje większość polskich wyrazów, ale istnieją odstępstwa. Akcent pada na trzecią sylabę od końca w słowach takich jak *uniwersytet*, *matematyka* czy *fizyka*, a także w niektórych formach czasu przeszłego: *zrobiliśmy*, *poszlibyśmy*. Wiele osób uczących się polskiego zauważa, że po opanowaniu tej zasady mowa brzmi płynniej. Poza tym warto sięgnąć do haseł o języku i wyrazie, gdzie omawiane są granice wymowy.
Na którą sylabę pada akcent w polskim?
Zwykle na przedostatnią. Wyjątki dotyczą zapożyczeń i niektórych form gramatycznych.
Czy akcent to to samo co wymowa?
Nie. Akcent to wyróżnienie jednej sylaby, a wymowa to cały sposób artykulacji głosek.