Co znaczy „zima” i dlaczego mówimy „zimą”?
Zima to najzimniejsza pora roku, trwająca w Polsce kalendarzowo od 21 grudnia do 20 marca. Słowo ma też znaczenie przenośne: czas bez rozwoju.
Zima to pora roku, którą Polacy kochają, nienawidzą i opisują bez końca. Kalendarzowo zaczyna się 21 grudnia, ale meteorolodzy liczą ją od początku grudnia. Słowo należy do podstawowego, bardzo starego zasobu języka.
- Pora roku między jesienią a wiosną. *Zima w tym roku była łagodna.*
- Zimna pogoda, mróz. *Za oknem prawdziwa zima.*
- Okres zastoju (przenośnie). *Rynek wszedł w gospodarczą zimę.*
- W liczbie mnogiej o kolejnych sezonach. *Przetrwał dwie ciężkie zimy.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zima | zimy |
| Dopełniacz | zimy | zim |
| Celownik | zimie | zimom |
| Narzędnik | zimą | zimami |
| Miejscownik | zimie | zimach |
| Wołacz | zimo! | zimy! |
W zdaniu
- Zimą dni są krótkie, a noce długie.Narzędnik bez przyimka odpowiada na pytanie „kiedy?”.
- Na zimę zrobiliśmy zapasy.„Na zimę” znaczy: z myślą o tej porze roku.
- W zimie jest mniej turystów.Miejscownik „w zimie” brzmi nieco bardziej opisowo niż „zimą”.
Frazeologia i pochodzenie
- Zimna wojna – okres napięcia między blokami po 1945 roku, bez otwartych walk.
- Zimą nie ma co robić w polu – przysłowie, że każda pora roku ma swoje zajęcia.
- Zimowy sen – okres hibernacji niedźwiedzia, w przenośni także bezczynność.
- Słowo wywodzi się z prasłowiańskiego *zima*, które ma wspólny pień z łacińskim *hiems* i greckim *cheimōn*. Po przeciwnej stronie roku stoi lato, a to, co wyróżnia zimę, to śnieg i mróz.
Czy mówi się „w zimie” czy „zimą”?
Oba poprawne. „Zimą” jest zwięzłe i częste, „w zimie” zwykle przy opisach i przymiotnikach: *w tej mroźnej zimie*.
Kiedy zima zaczyna się kalendarzowo?
Około 21 grudnia, w dniu przesilenia zimowego, i trwa do równonocy wiosennej około 20 marca.