Śnieg: kiedy pada, a kiedy się topi, czyli opowieść o słowie
Śnieg to opad atmosferyczny w postaci drobnych kryształków lodu, które układają się w płatki. Zimą tworzy białą pokrywę na ziemi, drogach i dachach.
Śnieg pada zwykle zimą i w górach, a z wyrazu *śnieżyca* wiemy, że potrafi być groźny. Płatki śniegu mają zwykle sześć ramion, bo tak układają się cząsteczki wody w lodzie. Wyraz jest rzeczownikiem rodzaju męskiego i z reguły liczby pojedynczej.
- Opad zimowy. *Dziś w nocy spadł świeży śnieg.*
- Biała pokrywa. *Na polach leży gruba warstwa śniegu.*
- Zakłócenia obrazu na ekranie. *Telewizor pokazywał tylko śnieg.*
- Przenośnie, o czymś białym. *Biały jak śnieg.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | śnieg | śniegi |
| Dopełniacz | śniegu | śniegów |
| Celownik | śniegowi | śniegom |
| Biernik | śnieg | śniegi |
| Narzędnik | śniegiem | śniegami |
| Miejscownik | o śniegu | o śniegach |
Przykłady użycia
- W nocy napadało dużo śniegu.Dopełniacz cząstkowy po czasowniku *napadać*.
- Ulepiliśmy z niego bałwana.Zdanie z dzieciństwa każdego Polaka.
- Droga zasypana śniegiem była nieprzejezdna.Imiesłów bierny z narzędnikiem.
Śnieg z prasłowiańskiego i łacińskiego
Słowo pochodzi z prasłowiańskiego *sněgъ* i należy do rodziny indoeuropejskiej: angielskie *snow*, niemieckie *Schnee*, łacińskie *nix, nivis* (od którego włoskie *neve*). Od polskiego pnia pochodzą *śnieżny*, *śnieżka*, *śnieżyca*. W polskiej frazeologii mamy *biały jak śnieg*, *topnieć jak śnieg na wiosnę*, a o czymś, co szybko znika, mówi się *stopniało jak śnieg*. Zobacz też zima, czyli porę roku, w której śnieg jest najczęstszy, oraz deszcz, czyli jego cieplejszy odpowiednik.
Co znaczy śnieg w telewizorze?
To zakłócenie obrazu w postaci chaotycznych punktów, przypominające padający śnieg.
Czy mówi się śniegi?
Liczba mnoga jest bardzo rzadka. Częściej używamy wyrażeń typu opady śniegu.