Zemsta: pochodzenie, odmiana i słynna komedia Fredry
Zemsta to odwet za doznaną krzywdę, czyli świadome wyrządzenie komuś zła w odpowiedzi na zło, które nas spotkało.
Zemsta to krzywda zadana komuś w rewanżu za wcześniejszą krzywdę. Przysłowie mówi, że zemsta smakuje najlepiej na zimno, czyli po przemyśleniu, a nie w gniewie. Najczęściej wynika z gniewu albo z poczucia, że ktoś nas zawiódł lub dopuścił się zdrady.
- Odwet za krzywdę. *Pragnienie zemsty trawiło go całymi latami.*
- Wyrównanie rachunków w przenośni. *Jej zemstą był świetny wynik w zawodach.*
- Tytuł dzieła. *„Zemsta” Aleksandra Fredry to komedia o sporze dwóch rodów.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zemsta | zemsty |
| Dopełniacz | zemsty | zemst |
| Celownik | zemście | zemstom |
| Biernik | zemstę | zemsty |
| Narzędnik | zemstą | zemstami |
| Miejscownik | zemście | zemstach |
Zemsta w zdaniu
- Nie planował zemsty, chciał tylko sprawiedliwości.Dopełniacz po czasowniku zaprzeczonym.
- Zemsta nie przyniosła jej ulgi, tylko kolejne kłopoty.Zdanie neutralne, bez stylizacji.
- Bał się zemsty dawnych wspólników.Dopełniacz po „bać się”.
Rodzina wyrazów
- Mścić się na kimś lub za coś: *mścił się za doznane upokorzenia*. Czasownik wymaga „się”.
- Pomsta to słowo staroświeckie, poetyckie, znane z powiedzenia *wołać o pomstę do nieba*.
- Mściciel i mściwy pochodzą od tego samego rdzenia *msta*, z przedrostkiem *z-* w rzeczowniku „zemsta”.
- Zwroty: *zimna zemsta*, *przysiąc zemstę*, *zemsta jest słodka*, *zaplanować zemstę krok po kroku*.
Czy zemsta i pomsta to to samo?
Znaczą prawie to samo, ale „pomsta” jest dziś książkowa i uroczysta.
Jak poprawnie: na zemstę czy za zemstę?
Mówimy „z zemsty”, „dla zemsty” albo „w ramach zemsty”. Przyimek „za” stoi przy winie: „zemścić się za coś”.