Zdjęcie: od zdejmowania do fotografii
Zdjęcie to fotografia, czyli obraz utrwalony aparatem, a także czynność zdjęcia czegoś z miejsca, na przykład ubrania lub pokrywy.
Zdjęcie to dziś przede wszystkim fotografia, ale pierwotnie słowo opisywało zdejmowanie czegoś z miejsca. Fotograf „zdejmuje” obraz rzeczywistości i przenosi go na papier lub ekran, dlatego mówimy o robieniu zdjęć, a nie o malowaniu ich. W filmie liczba mnoga „zdjęcia” oznacza cały proces kręcenia, a przedmiotem takich zdjęć bywa film albo serial.
- Fotografia. *Wysłał mi zdjęcie z wakacji.*
- Zdjęcie czegoś (czynność). *Zdjęcie plakatu zajęło chwilę.*
- Zdjęcia (lm.) – kręcenie filmu. *Zdjęcia do serialu trwały pół roku.*
- Obraz medyczny. *Lekarz zlecił zdjęcie rentgenowskie.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zdjęcie | zdjęcia |
| Dopełniacz | zdjęcia | zdjęć |
| Celownik | zdjęciu | zdjęciom |
| Narzędnik | zdjęciem | zdjęciami |
| Miejscownik | zdjęciu | zdjęciach |
Zdjęcie w zdaniu
- Zrobiłam zdjęcie zachodu słońca.Kolokacja „zrobić zdjęcie” – popularna w mowie; w tekstach wyższych bywa „wykonać fotografię”.
- Na zdjęciu widać całą rodzinę.Przyimek „na” z miejscownikiem.
- Po zdjęciu opatrunku rana się goiła.Zdjęcie jako czynność; styl medyczny.
Skąd ten rdzeń?
- Etymologia: *zdjęcie* pochodzi od czasownika *zdjąć*, złożonego z „z” i *jąć*. Rdzeń „jąć” zachował się też w *przyjąć*, *objąć*, *wziąć*.
- Pisownia: „ę” w *zdjęcie* wymienia się na „ą” w *zdjąć*. Dopełniacz liczby mnogiej to *zdjęć*, bez żadnej końcówki.
- Potocznie: *fotka* to zdrobnienie, a *selfie* to anglicyzm. Film kręci się kamerą, a fotografie robi się aparatem. Zdjęcia można też robić obrazom w muzeum, o ile zasady na to pozwalają.
Czy mówi się „zdjęcie”, czy „fotografia”?
Oba słowa są poprawne. „Zdjęcie” jest powszechne w mowie, a „fotografia” brzmi nieco formalniej albo oznacza także dziedzinę sztuki.
Dlaczego filmowcy mówią „zdjęcia”?
Bo w kinie „zdjęcia” oznaczają cały etap nagrywania materiału na planie, a nie pojedynczą fotografię.