Zwyczaj, który powtarza się od pokoleń
Zwyczaj to utrwalony sposób postępowania, powtarzany przez jednostkę lub grupę, na przykład obyczaj świąteczny albo osobisty nawyk.
Zwyczaj to sposób postępowania, który powtarza się tak długo, że staje się czymś oczywistym. Może być osobisty, jak poranna kawa o tej samej godzinie, albo wspólnotowy, jak wigilijne dzielenie się opłatkiem. Zwyczaje towarzyszą świętom, a ich zapomnienie bywa przedmiotem nostalgii. Pokrewnym słowem jest rytuał, ale zwyczaj nie musi mieć wymiaru uroczystego.
- Utrwalony obyczaj. *W Polsce wielkanocnym zwyczajem jest święcenie pokarmów.*
- Osobisty nawyk. *Mam zwyczaj czytać przed snem.*
- Prawo zwyczajowe. *Zwyczaj kupiecki bywa źródłem prawa.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zwyczaj | zwyczaje |
| Dopełniacz | zwyczaju | zwyczajów |
| Celownik | zwyczajowi | zwyczajom |
| Narzędnik | zwyczajem | zwyczajami |
| Miejscownik | zwyczaju | zwyczajach |
Zwyczaj w zdaniu
- Mamy zwyczaj jeść razem kolację w niedzielę.Konstrukcja „mieć zwyczaj + bezokolicznik”.
- Z dawnych zwyczajów pozostało niewiele.Dopełniacz liczby mnogiej po „z”.
- Wedle zwyczaju gość wchodzi pierwszy.Zwrot „wedle zwyczaju” ma ton nieco podniosły.
Rdzeń „wyk-”
- Etymologia: *zwyczaj* pochodzi od rdzenia *wyk-*, który występuje w czasownikach *wyknąć* (przyzwyczaić się, dziś przestarzałe) oraz w słowach *nawyk*, *przywyknąć*, *zwykły*.
- Rodzina wyrazów: *zwykle*, *zwykły*, *zwyczajny*, *zwyczajowy*, *przyzwyczajenie*. Przymiotnik *zwyczajny* znaczy „prosty, niewyróżniający się”, a *zwyczajowy* – „oparty na zwyczaju”.
- Obyczaj i zwyczaj: *obyczaj* to także zwyczaj, ale kojarzy się z moralnością i kulturą towarzyską. Przysłowiowe „co kraj, to obyczaj” dotyczy raczej różnic norm społecznych.
Czym zwyczaj różni się od nawyku?
Nawyk to indywidualne przyzwyczajenie, a zwyczaj może mieć wymiar społeczny, powtarzany przez wiele osób.
Czy „mieć w zwyczaju” to poprawny zwrot?
Tak. Znaczy to samo, co „mieć zwyczaj”, i łączy się z bezokolicznikiem: ma w zwyczaju spóźniać się.