Wysiłek – ile siły trzeba włożyć?
Wysiłek to napięcie sił fizycznych lub psychicznych potrzebne do wykonania trudnego zadania, a także samo starania i trud, jakie ktoś podejmuje.
Wysiłek to energia, którą człowiek wkłada w czynność wymagającą trudu. Może być zarówno fizyczny, jak i umysłowy, a gdy mówimy, że ktoś „podjął wysiłek”, chodzi o świadomą decyzję, że zadanie jest trudne i warto się postarać. Rdzeń słowa to siła, ta sama, która kryje się w czasowniku *wysilać się*. Wysiłek bywa miarą treningu i nauki.
- Napięcie sił, trud. *Wchodzenie na szczyt kosztowało go ogromny wysiłek.*
- Starania, praca włożona w coś. *Doceniamy Twój wysiłek.*
- Aktywność fizyczna (medycznie). *Lekarz zakazał dużego wysiłku.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wysiłek | wysiłki |
| Dopełniacz | wysiłku | wysiłków |
| Celownik | wysiłkowi | wysiłkom |
| Narzędnik | wysiłkiem | wysiłkami |
| Miejscownik | wysiłku | wysiłkach |
Wysiłek w zdaniu
- Nie szczędził wysiłków, by dokończyć projekt.Zwrot podniosły; „nie szczędzić” łączy się z dopełniaczem.
- Po wysiłku fizycznym należy się nawodnić.Połączenie typowe dla porad zdrowotnych.
- Z wysiłkiem otworzył ciężkie drzwi.Przysłówkowe „z wysiłkiem” znaczy „z trudem”.
Ruchome „e” i pokrewieństwa
- Ruchome „e”: w mianowniku *wysiłek*, a w innych przypadkach *wysiłku*, *wysiłkiem*. Taką samą zasadę spotkamy w słowach *sen – snu*, *pies – psa*.
- Pokrewne: *wysilać się*, *siłować się*, *silny* i *bezsilny*. Wszystkie wywodzą się od prasłowiańskiego rdzenia oznaczającego moc.
- Pułapka stylistyczna: o czyimś trudzie mówimy *włożyć wysiłek* albo *podjąć wysiłek*, ale nie „zrobić wysiłek”, bo to brzmi kalką z innych języków.
Czy można powiedzieć „zrobić wysiłek”?
W polszczyźnie standardowej lepiej brzmi „włożyć wysiłek” albo „dołożyć starań”. „Zrobić wysiłek” spotyka się, lecz bywa uznawane za kalkę.
Czym wysiłek różni się od zmęczenia?
Wysiłek to działanie, a zmęczenie to jego skutek. Po dużym wysiłku zwykle odczuwamy zmęczenie.