Zagadka: co kryje się za tym słowem?
Zagadka to pytanie lub opis, który trzeba odgadnąć, a także tajemnicza sprawa, której rozwiązanie nie jest od razu oczywiste.
Zagadka to pytanie ułożone tak, by odpowiedź nie była oczywista, a rozwiązanie wymagało przemyślenia. Tym samym słowem nazywamy też nierozwiązane tajemnice, od kryminalnej po naukową, więc raz jest to zabawa, a raz poważny problem. Dawniej zagadki układano w formie rymowanek, dziś pojawiają się w grach i filmach, a zawsze opierają się na czyimś pytaniu.
- Pytanie do odgadnięcia. *Zagadka dla dzieci: co ma cztery nogi, a nie chodzi?*
- Tajemnica do wyjaśnienia. *Zagadka śmierci wciąż nie została rozwiązana.*
- Osoba trudna do rozgryzienia (przenośnie). *Dla wszystkich była zagadką.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zagadka | zagadki |
| Dopełniacz | zagadki | zagadek |
| Celownik | zagadce | zagadkom |
| Narzędnik | zagadką | zagadkami |
| Miejscownik | zagadce | zagadkach |
Zagadka w zdaniu
- Rozwiązał zagadkę w pięć minut.Zwrot „rozwiązać zagadkę” jest najczęstszą kolokacją.
- To dla mnie zagadka, dlaczego zmienił zdanie.Użycie potoczne, wyrażające zdziwienie.
- Zagadki ludowe przekazywano z pokolenia na pokolenie.Liczba mnoga w znaczeniu folklorystycznym.
Zagadka i jej krewni
- Rodzina wyrazów: *zagadkowy* (tajemniczy), *zagadnienie* (problem do omówienia) i czasownik *zagadnąć*. Wszystkie wywodzą się od rdzenia „gad-”, czyli mówienia.
- Łamigłówka, szarada, rebus: to rodzaje zagadek. Łamigłówka wymaga logicznego myślenia, szarada ukrywa słowo w opisie sylab, rebus łączy obrazki i litery.
- Z innej strony: zagadka często kończy się pomysłowym szyfrem albo ukrytym przesłaniem, które okazuje się banalnie proste.
Czym zagadka różni się od łamigłówki?
Zagadka jest zwykle pytaniem słownym, a łamigłówka bywa zadaniem logicznym albo manualnym, na przykład układanką.
Czy „zagadnienie” to to samo co „zagadka”?
Nie. Zagadnienie to temat lub problem do zbadania, a zagadka to coś, co trzeba odgadnąć.