Proszek: drobny pył, lek i środek do prania
Proszek to substancja w postaci drobnych, sypkich ziarenek. Potocznie tak nazywa się też lek w tej formie lub środek do prania.
Proszek to coś, co da się rozsypać palcami. Wyraz jest zdrobnieniem od *proch*, czyli drobnych cząstek, które znamy także z prochu strzelniczego. Dziś kojarzy się raczej z kuchnią, apteką i pralnią.
- Drobna sypka substancja. *Dodaj proszek do pieczenia do ciasta.*
- Lek w postaci sypkiej. *Rozpuść proszek w szklance wody.*
- Środek do prania (potocznie). *Kupiłam nowy proszek do białego.*
- Narkotyk (potocznie, żargon). *Policja znalazła proszek w samochodzie.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | proszek | proszki |
| Dopełniacz | proszku | proszków |
| Celownik | proszkowi | proszkom |
| Biernik | proszek | proszki |
| Narzędnik | proszkiem | proszkami |
| Miejscownik | o proszku | o proszkach |
Proszek w zdaniu
- Wsyp trzy łyżki proszku do pojemnika.Dopełniacz po określeniu ilości.
- Pranie z tym proszkiem wychodzi czyste.Narzędnik po „z”.
- Wyjmij proszki z szuflady.Biernik liczby mnogiej równy mianownikowi.
Proszek, proch i alternacja ch : sz
W wyrazie proszek kryje się alternacja: *proch → proszek*, gdzie *ch* przechodzi w *sz*. Ta sama zmiana widoczna jest w parze *mucha → muszka*. Starszy proch oznacza zarówno kurz, jak i materiał wybuchowy, a *proszek* to jego łagodniejszy kuzyn. W kuchni ważna jest różnica: *proszek do pieczenia* spulchnia ciasto, a *proszek do prania* służy wyłącznie do tkanin. Lepiej więc nie mieszać tych produktów i czytać etykiety, bo przypadkowa pomyłka może mieć przykre skutki.
Czym różni się proszek od pyłu?
Pył to bardzo drobne cząstki unoszące się w powietrzu, a proszek to substancja sypka, jednorodna, zwykle użytkowa.
Skąd się wzięło słowo „proszek”?
To zdrobnienie od starego rzeczownika „proch”.