Wykład czy odczyt? Co znaczy to słowo na uczelni i poza nią
Wykład to ustne, uporządkowane przedstawienie tematu przez prelegenta, zwłaszcza na uczelni. Czasownik „wykładać” znaczy też układać towar na wierzchu albo objaśniać swoje racje.
Wykład to jedna z najstarszych form przekazywania wiedzy. W polskiej tradycji uniwersyteckiej wykład prowadzi profesor, a ćwiczenia czy laboratoria prowadzą jego asystenci. Rzeczownik pochodzi od czasownika „wykładać”, który ma zaskakująco wiele znaczeń.
- Ustne przedstawienie tematu. *Wykład z historii sztuki trwał dziewięćdziesiąt minut.*
- Cykl zajęć na studiach. *Na drugim roku mam wykład z logiki i ćwiczenia z matematyki.* Zobacz też lekcja.
- Odczyt publiczny. *Wieczorem w bibliotece odbędzie się wykład otwarty.*
- Sposób objaśniania czegoś. *Jego wykład zasad gry był jasny i dowcipny.*
Odmiana rzeczownika wykład
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wykład | wykłady |
| Dopełniacz | wykładu | wykładów |
| Celownik | wykładowi | wykładom |
| Biernik | wykład | wykłady |
| Narzędnik | wykładem | wykładami |
| Miejscownik | wykładzie | wykładach |
Wykład w zdaniu
- Dzisiaj mam wykład o dziesiątej.Biernik jak mianownik: mam wykład.
- Na wykładzie profesor opowiadał o Koperniku.Miejscownik: na wykładzie; d przechodzi w dz.
- Zaprosili go z wykładem do Krakowa.Przyimek „z” + narzędnik: z wykładem.
Wykładać i wyłożyć
- Wykładać (niedokonany): *wykładam*, *wykładał*. *Wykładam towar na półki.* *Wykłada na uniwersytecie.*
- Wyłożyć (dokonany): *wyłożę*, *wyłożył*. *Wyłożył karty na stół.* Idiom „wyłożyć kawę na ławę” znaczy powiedzieć wprost.
- W języku akademickim „wykładowca” to osoba prowadząca wykłady, a „wykładowa” to przymiotnik od wykładu: *sala wykładowa*.
- Nie myl wykładu z wykładnią, czyli sposobem rozumienia przepisu: *wykładnia prawa*, *wykładnia ustawy*.
- W szkole mówimy o lekcji, a nie o wykładzie; wykład kojarzy się ze studiami i wystąpieniami publicznymi.
Czym różni się wykład od ćwiczeń?
Na wykładzie prowadzący przedstawia temat całej grupie, a na ćwiczeniach studenci rozwiązują zadania i omawiają materiał w mniejszych zespołach. Wykłady często prowadzą pracownicy z tytułem profesora.
Czy mówi się „wykład na temat” czy „wykład o”?
Oba są poprawne: wykład na temat fizyki i wykład o fizyce. Druga forma jest krótsza i zwykle brzmi lepiej.