Deszcz – krople, ulewa i przysłowia o pogodzie
Deszcz to opad atmosferyczny złożony z kropel wody spadających z chmur. W przenośni oznacza też coś, co sypie się w dużej ilości, np. deszcz pytań.
Deszcz to najpowszechniejszy opad na świecie i jedno z najczęstszych słów w polskich rozmowach o pogodzie. Zaczyna się od dwóch dwuznaków obok siebie, sz i cz, a mimo to wymawia się go po prostu jako [deʂt͡ʂ]. Warto znać też jego synonimy, bo każdy z nich opisuje inną intensywność opadu.
- Opad kropel wody. *Rano padał drobny deszcz.*
- Duża liczba czegoś (przenośnie). *Na scenę spadł deszcz kwiatów.*
- Zjawisko meteorologiczne (nauka). *Deszcz meteorów można obserwować w sierpniu.*
- Okres z opadami. *Nadchodzi pora deszczowa.*
Odmiana (rodzaj męskorzeczowy)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | deszcz | deszcze |
| Dopełniacz | deszczu | deszczy |
| Celownik | deszczowi | deszczom |
| Narzędnik | deszczem | deszczami |
| Miejscownik | deszczu | deszczach |
| Wołacz | deszczu! | deszcze! |
Przykłady użycia
- Zanosi się na deszcz, weź parasol.Prognoza w mowie codziennej.
- Lało jak z cebra.Potocznie o bardzo silnym deszczu.
- Wyszedł bez kurtki i zmókł w deszczu.Miejscownik po przyimku w: deszczu, nie deszczie.
Rodzina słów i przysłowia
- Mżawka, kapuśniaczek, ulewa, oberwanie chmury – od najsłabszego do najsilniejszego opadu.
- Wpaść z deszczu pod rynnę – trafić z kłopotu w jeszcze gorszy.
- Po deszczu wychodzi słońce – po trudnościach przychodzą dobre czasy.
- Burza, mgła i piorun – sąsiednie słowa pogodowe.
- Pochodzenie. Prasłowiańskie *dъždžь*, z którego powstały też czeskie déšť i rosyjskie dożdʹ.
Czy deszcz ma liczbę mnogą?
Tak: deszcze (np. deszcze majowe, deszcze tropikalne), ale zwykle używamy pojedynczej.
Czym różni się mżawka od deszczu?
Mżawka to bardzo drobny, ledwo widoczny opad, a deszcz składa się z większych kropel.