Oddech: dwa d i jedno ważne słowo
Oddech to proces wciągania i wypuszczania powietrza z płuc, a także samo wydychane powietrze albo chwila wytchnienia.
Oddech to powtarzający się cykl wciągania i wypuszczania powietrza. Wyraz zawiera dwa d, ponieważ składa się z przedrostka *od-* i rdzenia *dech* — tak samo pisze się „oddychać”, „oddać” i „oddalić”. Jego częścią jest wdech, po którym następuje wydech.
- Proces oddychania. *Oddech chorego był płytki.*
- Powietrze wydychane. *Poczułem świeży oddech mięty.*
- Wytchnienie. *Praca bez chwili oddechu męczy.*
- Poetyckie tchnienie. *Oddech wiatru poruszył firanki.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | oddech | oddechy |
| Dopełniacz | oddechu | oddechów |
| Celownik | oddechowi | oddechom |
| Narzędnik | oddechem | oddechami |
| Miejscownik | oddechu | oddechach |
| Wołacz | oddechu! | oddechy! |
Oddech w zdaniu
- Wstrzymał oddech, żeby nie obudzić dziecka.Połączenie: wstrzymać oddech (dokonany).
- Po biegu długo łapał oddech.„Łapać oddech” to potoczny zwrot o zadyszce.
- Daj mi chwilę oddechu, muszę pomyśleć.Znaczenie przenośne: odpoczynek.
Oddech, dech i oddychać
Rdzeń dech oznaczał dawniej „tchnienie, życie” i występuje w wielu wyrażeniach: „zaparło mi dech w piersiach”, „stracić dech”, „bez tchu”. Czasownik oddychać jest niedokonany, a jego formą dokonaną bywa „odetchnąć” (odetchnąć z ulgą). Zwrot „chwila oddechu” oznacza krótką chwilę przerwy w pracy.
Lekarze liczą oddechy na minutę: u zdrowego dorosłego jest ich zwykle kilkanaście. Ćwiczenia oddechowe pomagają w stresie, bo wydłużony wydech uspokaja układ nerwowy.
Warto zauważyć, że w pisowni „oddech” i „oddychać” spotykają się dwie litery d, które czytamy wyraźnie, a nie jak jedno. Dbaj o to w dyktandzie, bo to częsty błąd, szczególnie w pośpiechu.
Najczęstsze pytania
Jak pisze się „oddech” — z jednym czy z dwoma d?
Z dwoma: od- + dech.
Czy „oddech” i „dech” to to samo?
Bliskie sobie, ale „dech” jest bardziej poetycki lub frazeologiczny, a „oddech” — codzienny i techniczny.