Włos czy włosy? Jedno słowo, dwie liczby
Włos to cienki, rogowy twór rosnący na skórze. Najczęściej mówimy o nim w liczbie mnogiej: włosy.
Włos to jednostka, a włosy to całość. Rzeczownik w liczbie pojedynczej oznacza jeden pojedynczy kosmyk, a w liczbie mnogiej cały zarost na głowie. Dlatego zdanie „zrobiła fryzurę z długich włosów” brzmi naturalnie. Różnica jest ważna dla poprawności językowej.
- Pojedynczy kosmyk. *Znalazł włos w zupie.*
- Miara małej odległości. *Minęło mnie o włos.*
- Włosie (kolektywnie). *Pędzel z końskiego włosia.*
- Zarost. *Czarne włosy sięgały ramion.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | włos | włosy |
| Dopełniacz | włosa | włosów |
| Celownik | włosowi | włosom |
| Biernik | włos | włosy |
| Narzędnik | włosem | włosami |
| Miejscownik | włosie | włosach |
Przykłady użycia
- Nie spadnie mu włos z głowy.Ochrona: nikt mu nie zrobi krzywdy.
- Uniknęła wypadku o włos.Frazeologizm: „o włos”.
- Czesała długie włosy.Liczba mnoga: ogół włosów.
Frazeologia włosa
- O włos — o mały włos, bardzo mało brakowało.
- Włos się jeży na głowie — ze strachu lub zdumienia.
- Włos z głowy nie spadnie — nikt nie zrobi mu krzywdy.
- Rwać włosy z głowy — rozpaczać nad czymś.
- Włosy tworzą fryzurę i okalają głowę, a przy rodzajach pojawiają się określenia kręcone, proste, falowane.
- Wyrażenie „włos po włosie” odnosi się do dokładnego, drobiazgowego działania, a „bez włosa” bywa używane w znaczeniu „doskonale, bez zarzutu”.
Czy mówi się „mam włos” w liczbie pojedynczej?
Tylko o jednym kosmyku, np. „mam siwy włos”. O całej czuprynie mówimy „mam włosy”.
Czym różni się włos od włosia?
Włosie to zbiorcza nazwa grubych włosów zwierząt, np. końskiego, używanych do pędzli i szczotek. Miejscownik „włosie” od „włos” brzmi tak samo.
Dlaczego „włos” ma „ł”?
Bo to forma pierwotna, a „ł” pojawia się w całej rodzinie wyrazów: włosy, włosie, włosek.