Blok: bryła, budynek mieszkalny i ugrupowanie
Blok to duża, zwarta bryła materiału albo wielopiętrowy budynek mieszkalny; także zeszyt z kartkami, ugrupowanie państw lub partii albo element w grze.
Blok to słowo, w którym mieści się i marmurowa bryła, i wielopiętrowy dom, i zeszyt z kartkami. Gdy ktoś mówi, że mieszka „w bloku”, ma na myśli wielorodzinny budynek, często z wielkiej płyty. Pochodzi od niemieckiego *Block*.
- Duża zwarta bryła. *Rzeźbiarz wyciosał posąg z bloku marmuru.*
- Budynek wielorodzinny. *Mieszkam w bloku na piątym piętrze.*
- Zeszyt z odrywanymi kartkami. *Kupiłem blok rysunkowy.*
- Ugrupowanie państw lub partii. *Blok wschodni rozpadł się w 1991 roku.*
- W sporcie: zasłona. *Siatkarz wykonał skuteczny blok.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik (co?) | blok | bloki |
| Dopełniacz (czego?) | bloku | bloków |
| Celownik (czemu?) | blokowi | blokom |
| Narzędnik (czym?) | blokiem | blokami |
| Miejscownik (o czym?) | bloku | blokach |
| Wołacz (o!) | bloku | bloki |
Przykłady użycia
- Nasz blok stoi tuż przy parku.W Polsce „blok” kojarzy się z budownictwem z czasów PRL.
- Zawodnicy czekają w blokach startowych.Zwrot sportowy; przenośnie „być w blokach startowych” – być gotowym.
- W bloku mieszka pięćdziesiąt rodzin.Zawsze „w bloku”, nie „na bloku”.
Blok, blokada, blokować
Od rzeczownika powstały: blokada (zatarasowanie), blokować (zatrzymywać), blokowisko (osiedle bloków). Wszystkie wywodzą się z francuskiego *bloc* lub niemieckiego *Block*. Przy opisie miejsca zamieszkania mamy rozróżnienie: „w bloku”, ale „w domu”, a „na osiedlu”. Blok z wielkiej płyty to zupełnie inny budynek niż kamienica, a bryła skały, czyli kamień wydobywany w kamieniołomie, nazywa się w budownictwie właśnie blokiem.
Czy mówi się „w bloku” czy „na bloku”?
Poprawnie „w bloku”, bo to budynek, do którego się wchodzi.
Co znaczy „blok startowy”?
To urządzenie, o które biegacz opiera stopy na starcie wyścigu sprinterskiego.