Wieczór: dlaczego „ó”, ale „wieczorem”?
Wieczór to pora dnia po zachodzie słońca lub późnym popołudniem, poprzedzająca noc; także spotkanie towarzyskie lub program odbywający się o tej porze.
Wieczór to jedno z tych słów, w których przemiana „ó” w „o” widoczna jest w odmianie: wieczór – wieczoru – wieczorem. Pisownia z „ó” wynika z tego, że w innych formach słychać „o”, jak w „wieczorny” i „wieczorem”. Ta reguła pomaga zapamiętać też wiele innych słów, na przykład „stół – stołu” czy „dwór – dworu”.
- Pora dnia. *Wieczór był ciepły i spokojny.*
- Wydarzenie. *Wieczór autorski odbył się w bibliotece.*
- Pozdrowienie. *Dobry wieczór państwu!*
- Przenośnie: schyłek. *Wieczór życia* (starość).
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wieczór | wieczory |
| Dopełniacz | wieczoru | wieczorów |
| Celownik | wieczorowi | wieczorom |
| Narzędnik | wieczorem | wieczorami |
| Miejscownik | wieczorze | wieczorach |
Przykłady
- Spotkajmy się jutro wieczorem.„Wieczorem” to przysłówek czasu, odpowiada na pytanie „kiedy?”.
- Wieczór kawalerski przygotowali przyjaciele.Zwyczaj poprzedzający ślub; nazwa wydarzenia.
- W wieczór wigilijny cała rodzina zasiada do stołu.Połączenie „wieczór wigilijny” opisuje 24 grudnia.
Wieczór w polskiej kulturze
- Dobry wieczór — powitanie po zmroku; w ciągu dnia mówimy „dzień dobry”.
- Wieczór panieński i kawalerski — przedślubne spotkania towarzyskie.
- Wieczerza — podniosłe słowo na wieczorny posiłek, jak w „wieczerza wigilijna”.
- Po całym dniu pracy wieczór kojarzy się z odpoczynkiem, a po nim przychodzi noc.
Warto pamiętać, że 24 grudnia to „Wigilia”, a sam posiłek nazywamy wieczerzą wigilijną, nie kolacją. Słowo „wieczerza” przetrwało właśnie w takich uroczystych kontekstach.
Czy piszemy „wieczurem” czy „wieczorem”?
Poprawnie: „wieczorem”. Wymowa bywa podobna, ale pisownia opiera się na przemianie ó/o.
Czy „wieczorem” to to samo co „w wieczór”?
Nie. „Wieczorem” to przysłówek czasu, a „w wieczór” stoi przed dopełnieniem, np. „w wieczór wigilijny”.